مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان‌شرقی گفت: تا به امروز ۹ آیین عاشورایی از استان به عنوان میراث ناملموس کشور در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌اند.

 فرزین حق‌پرست  اظهار داشت: آیین‌های الله الله حسینا و اینا شهرستان مراغه، عزاداری تیمچه مظفریه تبریز، مشعل گردانی روستای شیشوان عجب‌شیر، تخته‌زنی روستای فیروزه سالار آذرشهر، شاخسی-واخسی (شاه حسین – وای حسین) تبریز، علم گردانی روستای سیه سران جلفا، شبیه‌خوانی شهر بخشایش و علم‌بندی شهرستان مراغه و شمع‌گذاری (شمع پایلاما) از جمله آیین‌های عاشورایی هستند که تاکنون از استان آذربایجان‌شرقی در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌اند.

وی افزود: یکی از آیین‌های عاشورایی قدیمی و در عین حال منحصر به فرد آذربایجان مراسم شاخسی ـ واخسی در تبریز است. این مراسم از دهه آخر ذیحجه آغاز شده و در ظهر روز عاشورا به اوج خود می‌رسد.

حق‌پرست تصریح کرد: ریشه لغوی شاخسی- واخسی چندان مشخص نیست اما برخی آن را مخفف شاه حسین – وای حسین می‌دانند.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان‌شرقی گفت: جدای از سوگواری که ویژگی بارز اغلب آیین‌های عاشورایی است، نقطه تمایز این مراسم با سایر عزاداری‌ها در اعلان جنگ کردن علیه ظالم است.

وی ادامه داد: در این مراسم عزاداران با چوب‌های مخصوص عزاداری حرکت می‌کنند. وقتی چوب به زمین می‌رسد ندای شاخسی و وقتی چوب به سرشان نزدیک می‌شود واخسی می‌گویند. این حرکت نشانه همراهی با یاران حسین بن علی (ع) در جنگ با لشکر یزید بن معاویه در صحرای کربلا است.

حق‌پرست گفت: آیین‌های عاشورایی هر یک دارای تاریخچه و روایتی خاص و منحصر به خود هستند، که آنها را از یکدیگر متمایز می‌سازد. لذا باید به عنوان بخشی از فرهنگ و تاریخ سوگواری ایران حفظ و معرفی شوند