روستای تاریخی و دیدنی ‘اشتبین’ از توابع شهرستان جلفا در حاشیه رودخانه خروشان ارس به ماسوله آذربایجان معروف است و دولت تدبیر و امید عزم جدی برای احیای جایگاه گردشگری آن دارد.
[تدبیر دولت امید برای احیای ماسوله آذربایجان]

به گزارش ایرنا، بافت تاریخی و بناهای منحصربفرد پلکانی روستای اشتبین همراه با ثبت آن در فهرست آثار ملی سبب شده است این روستای آرامیده در فراخنای رودخانه مرزی ارس از دیرباز مورد توجه مورخان، محققان و گردشگران قرار گیرد.

** اشتبین از گذشته تا حال
روستای اشتبین از قدیمی ترین و زیباترین روستاهای حاشیه رودخانه ارس است؛
مسافران پس از گذر از جلفا، سیه رود، نوردوز(مرز ایران و ارمنستان)، روستای دوزال و کردشت از سه راهی هراس به روستای زیبای اشتبین وارد می شوند.
خانه های روستای اشتبین معماری بسیار زیبایی دارد و حیاط هر خانه پشت بام خانه دیگر است. در شرق و پایین ترین قسمت دره روستا، رودخانه ای در جریان است که با صدای دلنواز و منظره بی نظیرش زینت و زیبایی خاصی به روستا بخشیده و علت شکل گیری باغات وسیع و سرسبز است.
از لحاظ بافت ،اشتبین جزو روستاهای تلی شکل است، این روستا از توابع بخش سیه رود و دهستان نوجه مهر شهرستان جلفا واقع در استان آذربایجان شرقی است که در ۱۵۰ کیلومتری شمال تبریز قرار دارد.
فاصله روستا از جاده اصلی و مرزی سیه رود- خدا آفرین حدود ۷ کیلومتر است.
در سرشماری سال ۱۳۸۵ روستای اشتبین دارای ۷۷۳ نفر جمعیت در قالب ۱۵۰خانوار بوده است.
این روستا با شماره ۲۶۹۲ در تاریخ ۱۷/۰۳/۷۹ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است.
اسناد به دست آمده از سنگ نوشته های موجود درروستا تاریخ۸۴۳ و ۹۷۶ هجری قمری را نشان می دهند، ولی به نظر می رسد معماری موجود در برخی بناهای روستا مربوط به دوره اشکانیان است.
ابوالقاسم نباتی عارف و شاعر معروف آذربایجان در این روستا به دنیا آمده و به وصیت خود در این مکان به خاک سپرده شده است.
این روستا متشکل از سه آبادی به نام های هراس ،سیاوشان و جعفر آباد، نمونه ای از روستاهای میان کوهستانی – میان دره ای محسوب می شود و از نظر تقسیمات آب و هوایی جزء مناطق با اقلیم سرد و دارای زمستان های طولانی بوده و برای چندین ماه از سال پوشیده از برف است.
چندین کتیبه مرمرین به خط ثلث مربوط به زمان شاه طهماسب صفوی، یک گورستان قدیمی و کتیبه های مرمرین مربوط به قرن های نهم و دهم هجری حکایت از پیشینه تاریخی گران بهای آن دارد.
تولید ابریشم در این روستا از قدیم رونق داشته و عده زیادی از مردم به تولید و پرورش کرم ابریشم اشتغال دارند.
میوه های باغی و محصولات جالیز اشتبین بسیار مرغوب است؛ انار، انجیر، گردو، گلابی، آلبالو، زردآلو، انگور، سماق، زغال اخته، ازگیل و توت به فراوانی از باغ های اشتبین به دست می آید.
نبود سردخانه و عدم امکان دسترسی آسان به شهر از چچالش های اصلی کشاورزان اشتبین است.

**پرهیز از ساخت و سازهای غیرمجاز، تضمین حفظ اصالت اشتبین
ساکنان روستای گردشگری اشتبین در سال های گذشته و به دنبال زلزله ویرانگر مرداد ۱۳۹۱ ورزقان که این روستا نیز از تبعات آن در امان نماند، برای در امان ماندن از حوادث احتمالی شروع به مقاوم سازی منازل خود کردند.
همچنین تعدادی از ساکنان روستا غافل از اینکه نباید بافت تاریخی بناهای این روستا دچار تغییر شود، اقدام به تخریب و نوسازی منازل خود کرده و چهره زیبا و جذاب آن را تغییر دادند.
از سوی دیگر در سال های گذشته تعدادی واحد مسکونی در ورودی روستا توسط بومیان ساکن در شهرهای بزرگ به صورت غیرمجاز و با مدل های شهری احداث شده که چهره تریخی و گردشگری اشتیبین را به شدت تغییر داده است.
شدت تهدیدات ناشی از تغییر چهره روستای تاریخی اشتیبین در اثر ساخت و ساز و مداخلات غیرمجاز به حدی رسیده است که مسوولان شهرستانی را بر آن داشته تا آستین بالازده و با همفکری مسوولان استانی چاره ای برای نجات این روستا بیاندیشند.
حضور چندی قبل مدیران استانی مسئول متشکل از فرماندار جلفا و مدیرعامل منطقه آزاد ارس در معیت معاون عمرانی استاندار آذربایجان شرقی در روستای اشتیبین نشان از عزم جدی و تمایل دولتمردان برای خارج کردن این بافت روستایی از این وضعیت بحرانی است.
همین چندی پیش بود مسئولان استانی و شهرستانی در قالب کاروان تدبیر و امید در یک روز کاری با گذراز جاده های پر پیچ و خم نوار مرزی جلفا – نوردوز در امتداد رودخانه ارس در آخرین نقطه از محدوده شهرستان جلفا به فاصله ۱۱۰ کیلومتر از مرکز شهرستان، در میان استقبال پرشور مردم وارد روستی اشتیبین شدند.
حضور در کنار مقبره حکیم ابوالقاسم نباتی که شهرت روستای اشتبین بی ارتباط با این شاعر پرآوازه آذربایجانی نیست، نخستین برنامه تیم تخصصی دولتمردان در بدو ورود به روستا بود.
بازدید میدانی از کوچه پس کوچه های روستای اشتبین و معابر و گذرهای آن برای سهولت تصمیم گیری و اتخاذ سازنده برای رفع مشکلات آن از جمله دستاوردهای این سفر بود.

** عزم دولت برای صیانت از بافت های روستایی
فرماندار جلفا در این بازدید پس از شنیدن مسایل و مشکلات روستا از زبان نماینده مردم در جمع ساکنان در مسجد روستا، از عزم جدی دولت تدبیر و امید برای حل مشکلات روستاها به خصوص روستاهای واقع در نقاط مرزی سخن گفت.
زاهد محمودی اظهار کرد: از مجموع ۱۰۰ روستای آذربایجان شرقی به عنوان پایلوت اجرای اقتصاد مقاومتی با رویکرد رونق تولید و اشتغال، روستای اشتبین جزو پنج روستای شهرستان جلفا برای اجرای طرح های اشتغالزایی با رویکرد گردشگری است.
وی افزود: دولت برای حل مشکلات روستای اشتبین کمر همت بسته و ضروری است روستاییان نهایت همکاری و همراهی برای اجرای سیاست های دولت را به عمل آورند.
محمودی، ساخت و سازهای غیرمجاز و تصرف اراضی ملی به واسطه مهاجرت معکوس روستاییان از شهر به دلیل نبود زمین مورد نیاز برای احداث واحد مسکونی را از مشکلات اساسی این روستا بیان کرد.
وی تشریح کرد: تنها راه برون رفت از این مشکل بررسی مجدد محدوده روستا در کمیته مربوطه و تصمیم گیری اساسی در این خصوص است.
معاون عمرانی استاندار آذربایجان شرقی نیز پس از ارائه نکته نظرات و بیان چالش های روستای اشتبین توسط مدیرکل میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری استان و همچنین معاون اداره کل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان، بروز مشکلات در این روستا را در کنار غفلت مدیران متوجه اهالی و ساکنین دانست.
محمدصادق پورمهدی گفت: دولت یازدهم اقدامات خوبی را برای توسعه و آبادانی روستاها آغاز کرده لیکن همراهی نکردن مردم با سیاست های دولت باعث بروز این گونه مشکلات می شود.
وی با اشاره به صبغه تاریخی و گردشگری اشتبین در کنار آب و هوای مطبوع و محصولات کشاورزی افزود: متاسفانه این ظرفیت ها آن چنان که باید مورد استفاد ه قرار نگرفته و این سرمایه ملی و تاریخی در معرض نابودی است.
معاون عمرانی استاندارآذربایجان شرقی با انتقاد از عملکرد دهیاری روستا در واگذاری مجوز احداث بنا و یا تجدید آن بدون اخذ مجوزهای لازم از مراجع ذیربط، اظهار کرد: در صورت ادامه این روند دهیار روستا برکنار و مواخذه می شود.
پورمهدی ادامه داد: روستاییان با رعایت مقررات ساخت و ساز و بافت تاریخی روستا مجاز به احداث بنا و یا نوسازی می باشند و دستگاه های ذیربط باید نظارت کامل بر امور را به عمل آورند.
وی از بنیاد مسکن انقلاب اسلامی خواست تنها به واحدهایی تسهیلات نوسازی و مقاوم سازی اعطا کند که با اخذ مجوز از میراث فرهنگی و رعایت همه جوانب امر اقدام کرده باشند.
پورمهدی در عین حال به مالکان واحدهای احداث شده در خارج از محدوده اطمینان داد در صورتی که نمای بیرونی ساختمان ها را مطابق با بافت تاریخی و شرایط میراث فرهنگی تغییر دهند، به آنان خدمات ارایه خواهد شد.
وی همچنین از کمک بلاعوض یک میلیارد ریالی استانداری آذربایجان شرقی به به دهیاری روستااشتبین برای اجرای طرح های گردشگری خبر داد و افزود: به منظور سرمایه گذاری در طرح های گردشگری در این روستا ۵ میلیارد ریال اعتبار با تسهیلات ۴ درصد نیز در نظر گرفته شده است.
گزارش از: مقصود هوشمند**انتشاردهنده: محمد عزیزی راد