در شرایطی که بازار جهانی مس با شتاب فزاینده‌ای تحت تأثیر رشد تقاضا در صنایع انرژی‌های تجدیدپذیر، خودروهای برقی و زیرساخت‌های دیجیتال قرار گرفته است، کشورهایی که از ذخایر غنی و ظرفیت‌های توسعه‌ای برخوردارند در حال بازتعریف جایگاه خود در زنجیره تأمین این فلز راهبردی هستند. ایران با قرارگیری در کمربند جهانی مس و در اختیار داشتن ذخایر قابل توجه، از جمله کشورهایی است که می‌تواند نقش مهمی در آینده بازار جهانی مس ایفا کند. در این میان، مجتمع مس سونگون به عنوان یکی از بزرگ‌ترین معادن مس کشور، جایگاهی کلیدی در تحقق اهداف توسعه‌ای صنعت مس ایران دارد.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بامداد تبریز به نقل از ، پایگاه خبری «فلزات‌آنلاین» به منظور بررسی جایگاه ایران در بازار آینده مس جهان، نقش مجتمع مس سونگون در توسعه صنعت مس کشور، پروژه‌های توسعه‌ای این مجتمع و برنامه‌های اجتماعی و منطقه‌ای آن، گفت‌وگویی با اصغر باقریان، مدیر مجتمع مس سونگون انجام داده است که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید:

با توجه به رشد سریع تقاضای جهانی مس در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر، خودروهای برقی و زیرساخت‌های دیجیتال، جایگاه ایران را در بازار آینده مس جهان چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ایران با قرارگیری در کمربند جهانی مس (آلپ–هیمالیا) و دارا بودن معادن متعدد بزرگ و کوچک مس با بیش از ۲۱ میلیارد تن ذخایر زمین‌شناسی شناسایی‌شده، پتانسیل بسیار بالایی برای تبدیل شدن به یکی از تأمین‌کنندگان کلیدی مس جهان دارد. رشد تقاضای جهانی مس به دلیل مصرف بالای آن در انرژی‌های سبز، خودروهای برقی و صنایع دیجیتال، فرصت طلایی برای ایران ایجاد کرده است. با اجرای پروژه‌های توسعه‌ای مجتمع‌هایی مانند سونگون و سرچشمه و حرکت به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالا، ایران می‌تواند سهم خود را از بازار جهانی افزایش دهد. البته تحقق این جایگاه نیازمند سرمایه‌گذاری، فناوری نوین و رفع موانع بین‌المللی است.

ایران از ذخایر قابل توجه مس برخوردار است. در این میان، مجتمع مس سونگون چه نقشی در تحقق اهداف توسعه‌ای صنعت مس کشور و افزایش سهم ایران از بازار جهانی ایفا خواهد کرد؟

مجتمع مس سونگون به عنوان یکی از بزرگ‌ترین معادن مس کشور و دومین تولیدکننده اصلی مس ایران، نقش محوری در تحقق اهداف توسعه‌ای صنعت مس ایفا می‌کند. با ذخیره عظیم زمین‌شناسی حدود ۵ میلیارد تن ماده معدنی با عیار ۰٫۴۷ درصد و اجرای فازهای توسعه‌ای تغلیظ و ذوب، سونگون به افزایش قابل توجه تولید کنسانتره و تکمیل زنجیره ارزش کمک خواهد کرد. این مجتمع نه تنها به رشد تولید ملی مس کمک می‌کند، بلکه با تمرکز بر بهره‌وری، فناوری و صادرات محصولات با ارزش افزوده، به تقویت جایگاه ایران در بازار منطقه‌ای و جهانی مس خواهد پرداخت. همچنین نزدیکی سونگون به بازارهای منطقه‌ای نظیر ترکیه، قفقاز و اروپا مزیتی مهم برای توسعه صادرات محصولات مسی محسوب می‌شود.

پروژه‌های بزرگی مانند فازهای ۳ تغلیظ و کارخانه ذوب سونگون چه تحولاتی در ظرفیت تولید و تکمیل زنجیره ارزش این مجتمع ایجاد خواهند کرد؟

این پروژه‌ها تحول بزرگی در ظرفیت تولید و زنجیره ارزش ایجاد خواهند کرد.

• فاز ۳ تغلیظ:
  با ظرفیت ۲۱ میلیون تن ماده معدنی در سال و تولید حدود ۴۵۰ هزار تن کنسانتره مس، ظرفیت کلی تولید کنسانتره مجتمع را به ۸۰۰ هزار تن در سال می‌رساند.
• کارخانه ذوب:
  با راه‌اندازی مجموعه کارخانجات تولید کاتد مشتمل بر کارخانه ذوب، پالایش، اسید سولفوریک، اکسیژن و فلوتاسیون سرباره، سالانه ۲۰۰ هزار تن کاتد مس در این مجتمع تولید خواهد شد.

این پروژه‌ها زنجیره ارزش را از استخراج و تغلیظ به تولید محصول نهایی (کاتد) کامل می‌کنند، وابستگی به صادرات کنسانتره را کاهش داده و ارزش افزوده اقتصادی را به طور چشمگیری افزایش خواهند داد. هرچه زنجیره ارزش کامل‌تر شود، تاب‌آوری اقتصادی و سودآوری صنعت مس کشور نیز افزایش خواهد یافت.

علاوه بر تولید، مجتمع مس سونگون چه برنامه‌هایی برای توسعه منطقه ورزقان، اشتغال نیروهای بومی و ایفای مسئولیت‌های اجتماعی در سال‌های آینده دارد؟

مجتمع مس سونگون متعهد به توسعه پایدار منطقه است. برنامه‌های اصلی مجتمع در راستای ایفای مسئولیت‌های اجتماعی و توسعه پایدار منطقه عبارتند از:

• اولویت اشتغال نیروهای بومی (تاکنون بیش از هزاران اشتغال مستقیم ایجاد شده)
• پروژه‌های زیرساختی مانند احداث بزرگراه خواجه–ورزقان–نوردوز، احداث تصفیه‌خانه و آبرسانی به روستاهای حومه ورزقان و خاروانا، احداث نیروگاه خورشیدی هریس و شهرک صنعتی مس
• مسئولیت اجتماعی شامل احداث کمپ تفریحی–ورزشی، پروژه‌های آموزشی و بهداشتی، تجهیز بیمارستان ورزقان، ساخت و بازسازی مدارس، و اجرای پروژه‌های زیست‌محیطی شامل مدیریت آب، کاهش آلایندگی، توسعه فضای سبز و بازسازی اراضی معدنی

هدف نهایی آن است که با تبدیل سونگون به الگویی از پیوند صنعت و رفاه اجتماعی، این مجتمع علاوه بر یک مجموعه صنعتی موفق، به موتور محرک توسعه اقتصادی و اجتماعی منطقه ورزقان و آذربایجان شرقی تبدیل شود.

فکر می‌کنید مهم‌ترین مزیت و ظرفیت متمایز مجتمع مس سونگون نسبت به سایر مجتمع‌های مس کشور چیست؟

مهم‌ترین مزیت رقابتی مجتمع مس سونگون در ترکیب همزمان سه عامل راهبردی نهفته است عامل نخست؛ ذخایر عظیم و عمر طولانی معدن وجود ذخایر قابل توجه، امکان برنامه‌ریزی بلندمدت و جذب سرمایه‌گذاری‌های توسعه‌ای را فراهم می‌کند. دوم؛ ظرفیت بالای توسعه زنجیره ارزش که برخلاف بسیاری از معادن که صرفاً تولیدکننده کنسانتره هستند، سونگون ظرفیت تبدیل شدن به یک هاب کامل تولید کنسانتره، کاتد و صنایع پایین‌دستی مس را دارد و در آخر موقعیت جغرافیایی ممتاز قرارگیری در شمال‌غرب کشور و نزدیکی به بازارهای صادراتی منطقه، مزیتی استراتژیک برای توسعه تجارت و صادرات محصولات مسی محسوب می‌شود.

بر همین اساس، سونگون می‌تواند در سال‌های آینده به یکی از مهم‌ترین مراکز تولید و صادرات مس در خاورمیانه تبدیل شود و نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش سهم ایران از بازار جهانی مس ایفا کند. علاوه بر این، اجرای سریع پروژه‌های توسعه‌ای در شرایط کوهستانی سخت، تمرکز بر فناوری‌های نوین، مدیریت قوی و رویکرد جدی به مسئولیت اجتماعی، سونگون را از سایر مجتمع‌ها متمایز کرده است. این مجتمع الگویی از توسعه متوازن و جهش تولید در صنعت مس کشور محسوب می‌شود.