پس از گذشت ۱۳۷۶ سال از واقعه دهم محرم سال ۶۱ هجری قمری در دشت نینوا، عاشوراییان آذربایجان در نخستین پایتخت تشیع نماز ظهر عاشورا را به یاد آخرین نماز حضرت سیدالشهدا حسین بن علی (ع) در صحرای کربلا اقامه کردند.

تبریز شهر ام‌الهیئات است؛ چرا که بیشترین تعداد هیئت‌های محب اهل بیت(ع) را داراست و تقریباً در تمام ایام سال مردم این شهر به یاد خاندان اهل بیت عصمت و طهارت(ع) بوده‌اند و اوج این محبت در دهه اول محرم‌الحرام جلوه‌گر می‌شود.

اینجا پایتخت تشیع است که در دوم رمضان شاه اسماعیل صفوی پس از ۸۸۹ سال ضمن برپایی نماز جمعه در مسجد جامع تبریز با ندای نخستین اذان مزین به عبارات «اشهد ان علیاً ولی‌الله» از گلدسته این مسجد استقلال ایران اسلامی را اعلام کرد.

عزت همه ما شیعیان ماه محرم است و محرم ماه شور و عشق، شعور و ایثار و فداکاری است، محرم ماه ارزش‌گذاری به مقام انسانیت و ماه بهار اسلام است و ما هر چه داریم از محرم و قیام عاشورایی امام حسین(ع) است.

دسته‌های عزادار تبریزی با حمل خیمه‌های نمادین اهل بیت، حجله حضرت علی‌اکبر، گهواره حضرت علی‌اصغر و علم و بیرق، مظلومیت امام حسین(ع) و یاران باوفایش را تداعی کردند، عشاق حسینی با پاهای برهنه در قالب دسته‌های عزاداری در خیابان‌های این شهرها به سوگواری پرداختند.

حضور پرشور نوجوانان و جوانان این دیار در سوگواری شهادت یاران باوفای سالار شهیدان، اباعبدالله الحسین (ع) جلوه باشکوهی به آیین‌های سنتی و ویژه دهه اول محرم داده است و با مرام و مسلک، مذهب و اعتقاد و باوری که دارند همه‌ساله با آمدن محرم دوباره عشق، مهربانی و معنویت در وجودشان پر رنگ می‌شود و جان می‌گیرد.

کودکان جامه‌سیاه بر تن کرده‌اند و با سربند یاحسین، یا زهرا و یا ابالفضل در تکاپو هستند و مشق عشق حسین(ع) را تمرین می‌کنند و کودکان چندماهه به یاد علی‌اصغر آمده‌اند و پیران به یاد حبیب بن مظاهر، جوانان علی‌اکبر و ابوالفضل را صدا می‌زنند و زنان با زینب هم‌ناله می‌شوند و همه حسین حسین می‌گویند.

عزاداران عاشورای حسینی در آذربایجان‌شرقی به ویژه تبریز نخستین پایتخت تشیع همانند دیگر ماتم‌سرایان نینوا در سراسر کشورمان با اجتماع در تکایا و مساجد‌، نماز ظهر عاشورا را به یاد آخرین نماز حضرت سیدالشهدا حسین بن علی (ع) در صحرای کربلا اقامه کردند.

عزاداران حسینی در هر گوشه‌ای از این استان‌ با صدای ملکوتی اذان، در حالی که اشک از دیدگانشان به یاد آخرین نماز حضرت امام حسین (ع) جاری ‌بود، با شنیدن بانک اذان به یاد نماز اول وقت سومین پیشوای شیعیان جهان در هنگامه جنگ‌ در مساجد‌، خیابان و محلات‌ به نماز ایستاده و با امام و مقتدایشان تجدید میثاق کردند.

حضور خیل عظیم عزاداران ابا عبدالله الحسین (ع) در سراسر استان آذربایجان‌شرقی که اقشار مختلف مردم را در بر می‌گیرد جلوه‌های معنوی شور حسینی را در قالب دسته‌ها و هیئت‌های سوگوار در نماز ظهر عاشورا متجلی کرد.

عزاداران نمازگزار در صفوف منظم سطوح خیابان و میدان‌های اصلی شهرها و روستاها، بقاع متبرکه و مساجد را با حضور خود مزین کردند.

براساس این گزارش، در این آیین‌ها نمازگزاران سوگوار و سیاهپوش پیشانی بندگی و عبودیت به خاک مالیدند و در مقابل عظمت و عشق حسین بن علی (ع) به درگاه احدیت سر تعظیم فرود آوردند و‌ با عشق ورزیدن به نماز‌، لبیک به ندای حضرت امام حسین (ع) گفتند و شیرینی عبادت به درگاه الهی را بار دیگر احساس کردند.

مردم تبریز نماز ظهر عاشورا به امامت نماینده ولی فقیه در آذربایجان‌شرقی در میدان ساعت اقامه کردند.

با وجود تدارک لازم از پیش برای اقامه نماز در میدان ساعت استقبال عاشورائیان حسینی از نماز عاشورا به حدی بود که بیشتر مردم ایستاده بر  آسفالت خیابان در قابل خداوند متعال سر بر سجده خداوند متعال بر روی مهر گذاشتند.

ادامه عزاداری بعد از اقامه نماز در بازار تبریز تا سوم امام

طبق آیین و سنت مردم تبریز بعد از اقامه نماز ظهر عاشورا عزاداری و دستجات حسینی از خیابان‌ها به بزرگ‌ترین بازار سرپوشیده دنیا کشیده می‌شود و تا سوم امام این مکان مملو از عاشورائیان حسینی است.

بنای معظم و سرپوشیده بازار تاریخی تبریز که از آن به عنوان بزرگ‌ترین بازار مسقف و به هم پیوسته جهان یاد می‌کنند و قدمت آن به صدها سال قبل می‌رسد این روزها شاهد سوگواری عزاداران حسین‌بن‌علی(ع) است.

ثبت ملی آیین‌های عزاداری بازار تبریز، بخش مهمی از آیین‌های عزاداری حسینی مستند‌سازی شده و ثبت این آیین سنتی در شهر تبریز به عنوان نخستین پایتخت تشیع جهان نقطه درخشانی در تاریخ این بازار است.

بنای معظم و سرپوشیده بازار تاریخی تبریز که از آن به عنوان بزرگترین بازار مسقف و به هم پیوسته جهان یاد می‌کنند و قدمت آن به صدها سال قبل می‌رسد این روزها شاهد سوگواری عزاداران حسین بن علی (ع) است.

دستجات مختلف عزاداری محلات قدیمی تبریز طبق روال سال‌های گذشته و با همان سبک و شیوه سنتی خود امسال نیز به یاد حضرت سیدالشهدا (ع) سوگواری می‌کنند. تیمچه مظفریه قلب تپنده بازار به عنوان مرکز عزاداری‌ها این روزها لبریز از سوگواری حسینی است. عزاداران بازار با یک نظم و انتظام خاص، سراپا سیاه پوش و بعضا با دستارهایی سیاه بر سر، در سوگ حضرت اباعبدالله الحسین (ع) مراسم سنتی مذهبی سینه‌زنی و زنجیرزنی را به جای می‌آورند. در مقابل هر یک از این دسته‌جات نیز علم‌هایی به عنوان معرف دسته عزاداری و محله مربوط به آن حمل می‌شود. برخی از این علم‌ها از قدمت تاریخی برخوردارند.

مرثیه‌ها و نوحه‌های خوانده شده در بازار تبریز اکثرا به زبان ترکی آذربایجانی و با همان لحن و سبک قدیمی است.

بازار همچنین محل پخش احسان‌ها و نذورات نیز است؛ برخی از مغازه‌ها با پخش چای و دیگر نذورات از عزاداران امام حسین (ع) پذیرایی می‌کنند. زن‌ها اجازه ورود به مراسم عزاداری بازار را ندارند و این مراسم صددرصد مردانه است. دستجات عزاداری پس از طی بخش‌های مختلف بنای سرپوشیده‌ بازار تاریخی تبریز، از آن خارج می‌شوند و همه‌ دستجات جز چند دسته‌ عزاداری مشخص، اجازه‌ ورود به بازار را ندارند.

معنویت و روحانیت خاصی بر بازار تبریز در شب‌های محرم حاکم است که حاجت‌مندان شهر را نیز بدان جا می‌کشاند و آنان در مقابل دستجات عزاداری و در حلقه‌ عشاق حسین بن علی (ع) دست بر دامان حضرتش می‌شوند.

سه نوع از دستجات عزاداری سنتی در بازار حضور می‌یابند، دستجات عرب، عجم و زنجیر که تا چند روز بعد از عاشورا همچنان سوگواری می‌کنند. تبریز سراسر عزاخانه‌ حسینی است که حتی بازار، قلب تپنده‌ اقتصاد آن نیز از این امر مستثنی نیست.