پس از توافق برجام امید زیادی به رونق اقتصادی به خصوص در حوزه توریسم بین المللی و گردشگری داخلی وجود دارد و ایران با داشتن بیشترین و ناب ترین جاذبه های طبیعی از جمله روستای صخره ای کندوان در آذربایجان شرقی می تواند تبدیل به قطب جذب گردشگر داخلی و خارجی شود.
[روستای صخره ای کندوان در مسیر جذب گردشگر]

امروزه صنعت توریسم بهترین و پایدارترین منبع درآمدی برای کشورهاست و بسیاری از کشورها از این راه وضعیت خود را بهبود بخشیده و مشکلاتی مانند بیکاری، پایین بودن سطح درآمد سرانه و کمبود درآمد ارزی را کاهش داده اند.
گردشگری بزرگ ترین و متنوع ترین صنعت در دنیا به حساب می‏ آید؛ گردشگری امروزه به قدری در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورها اهمیت دارد که اقتصاددانان آن را صادرات نامرئی نیز می نامند.
یکی از انواع گردشگری که روز به روز طرفداران بیشتری پیدا می‏کند، گردشگری روستایی است و به نظر می‏رسد روستاها در آینده به یکی از مهم‏ترین مقاصد گردشگران تبدیل شوند.
روستاهای هدف گردشگری آذربایجان شرقی به دلیل برخورداری از مجموعه ای از ویژگی های تاریخی، طبیعی و فرهنگی، مکان های جذابی برای گردشگران داخلی و خارجی به ویژه در برهه های زمانی گردشگر پذیر مانند تعطیلات نوروز هستند.
بر این اساس آشنایی گردشگران با این روستاها می تواند ضمن به فعل رساندن ظرفیت های گردشگری آنها، زمینه لذت بردن گردشگران از جذابیت های گردشگری این روستاها را فراهم کند.
روستای شگفت انگیز کندوان در فاصله ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی اسکو و ۵۲ کیلومتری جنوب تبریز با صخره های مخروطی شکل و خانه های کران (کله قندی شکل)، نماد اعجاز طبیعت و یکی از زیباترین شگفتی های هستی است.
بر این اساس تصمیم گرفتم برای درک نزدیک تر زیبایی ها و جذابیت های این روستای آرمیده در پای دیو برفی و سربه آسمان سائیده ‘سهند’، سفری به روستای کنداون کنم تا این بار از زاویه ای دیگر و با عینک یک روزنامه نگار و نه گردشگر صرف به واکاوی ظرفیت های گردشگری این روستا بپردازم.
این دومین بار بود که برای دیدن روستای صخره ای کندوان عازم می شدم؛ در یک روز سرد نوروزی ساعت ۱۱ به همراه همکار عکاسم و کارشناس گردشگری از خبرگزاری بیرون می زنم.
از کمربندی کسایی به سمت سه راهی دیزل آباد به راه می افتیم، پس از نیم ساعت طی مسیر به شهر زیبای سهند می رسیم؛ شهری که مانند نگینی بر دامنه کوه سهند به استوار ایستاده است.
شهری جدید با ساختمان های زیبا که ۲۰۰ هزار نفر از جمعیت سرریز تبریز را در خود جای داده است؛ شهری با ساختمان های شیک که با اندکی تامین و تجهیز زیر ساخت ها می تواند نمونه زیبای شهر گردشگری باشد.
هنوز تصویر زیبای سهند از ذهنم محو نشده که وارد اسکو می شویم؛ باغ شهری زیبا با درختان انبوه گردو و طبیعتی که هنوز از دست ساختمان های بلند سیمانی و بساز و بفروش ها تا کنون نیمه جانی به در برده است.
این شهر نیز زیباست؛ فضایی ترکیبی از سنت و مدرنیته، باغ هایی در دل شهر و بناهایی در دل باغ و خیابان هایی که تولدشان به بهای قربانی شدن چندین درخت تنومند مثمر است.
و اینک کندوان؛ با خانه هایی کله قندی و کندویی در دل کوه که شیرینی داخل کندو نیز از وجود مردمانی سخت کوش و مهمان پذیر هست که روستا را علاوه بر سکونت خود مهیای گردشگران نیز کرده اند.
مردم روستا فرهنگ توریسم را عمیقا فهمیده اند و می دانند که این صنعت و درآمدش از نفت بیشتر و هزینه اش کمتر است و تنها سرمایه اولیه اش روی گشاد و مهربانی در پذیرش مهمانان و راهنمایی آنان است.
آنچه که در این دو سال سپری شده از بازدید نخست ام بیشتر به چشم می خورد، تلاش برای حفظ نمای طبیعی و اولیه روستاست که در تغییر درب ها از فلزی به چوبی و نصب تابلوهای کنده کاری شده و یکدست سر در کران ها و نمایشگاه های مردمی خودنمایی می کند.
اگر چه وجود تیرهای برقی و سیم های آویزان نمای نامطلوبی به چهره روستا بخشیده اما راهنمایمان که کارشناس معماری و مدیر پایگاه میراث فرهنگی روستای تاریخی کندوان است، نوید برچیدن این تیرها را می دهد و می گوید: در این راستا کابل های برق زمینی را در تمام نقاط روستا جاسازی کرده ایم و به تدریج تیرها و سیم های آویزان برق حذف می شوند.
علیرضا قوچی بر حفظ بافت سنتی و استفاده از نمادهای اصیل تاکید می کند و می افزاید: مغازه ها و خانه هایی که در سال های اخیر بدون مجوز و به صورت امروزی ساخته شده اند، برچیده شده و هر گونه تغییر و ساخت و سازی باید زیر نظر میراث فرهنگی و طبق اصول اسلیمی و سنتی باشد.
وی با بیان اینکه با بیش از ۱۲ هزار گردشگر سالانه اینجا را تحویل گرفتم و هم اکنون میزان ورود گردشگر به منطقه بیش از یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر می باشد، جذب گردشگر به این روستا را از جمله اولویت ها برشمرد و گفت: با برپایی نمایشگاه و اطلاع رسانی جذابیت های منطقه بر این امر اهتمام می ورزیم.
مدیر پایگاه میراث فرهنگی روستای تاریخی کندوان که از واگویی تلاش های چندین ساله خود و همکاران برای رونق افزایی گردشگر پذیری کندوان به وجد آمده است، خاطرنشان می کند: مشارکت مردم در مرمت، حفاظت محیط زیست، همیاری اهالی در مهمان پذیری و حرمت گذاری به گردشگران، استفاده از تمامی ظرفیت روستا توسط اهالی با کمک میراث فرهنگی از جمله مصادیق ارائه خدمات به گردشگران است.
قوچی، آموزش روستاییان برای اسکان گردشگران در خانه هایشان و استفاده از راهنمایان بومی را از جمله اقدامات فرهنگی و زیر بنایی ارتقا ظرفیت مهمان پذیری اعلام می کند و می گوید: علاوه بر این هتل صخره ای لاله ظرفیت پذیرش ۴۵ نفر را داراست.
مشاهدات میدانی خبرنگار ایرنا حاکی است حفاظت در مرمت کران ها و حفظ بافت اولیه روستا توسط اهالی و با همکاری پایگاه میراث فرهنگی از جمله اقدامات ارزشمندی است که در این حوزه انجام گرفته است.
در این میان آنچه نباید از نظر دور داشت، نظافت و تمیزی روستا ، سرویس های بهداشتی و کوچه ها و معابر است که معمولا در چنین محیط های شلوغ و پر بازدید، تمیزی در این حد کمتر دیده می شود.
نکته دیگری که در این بازدید نظرمان را جلب کرد، وجود گردشگران خارجی از کشورهای بلاروس و زوج خبرنگاری از اسپانیا با وجود هوای سرد و در این موقع فصل بود.
در گفت و گوی کوتاهی که با گردشگران خارجی داشتم، فضای روستا، کران ها، نمایشگاه، موزه و محصولات عرضه شده را بسیار جذاب و دیدنی توصیف کردند و با شوق تمام مشغول عکس گرفتن از این مناظر طبیعی می کردند.
اینجا توریست را با مهر می پذیرند و با مهمان نوازی مختص ایرانی، آذری حرمت اش به جای می آورند و اگر بگوییم اینجا می تواند الگویی برای توسعه و جذب توریسم در ایران باشد، به گزاف نگفته ایم.
پس از تماشای روستا از زوایای مختلف و لذت بردن از چشم انداز بی نظیرش، خود را برای خداحافظی با زیبایی های این استوار ایستاده بر پای سهند برفی آماده می کنیم؛ راستی چه زیباست قدم زدن در کوچه های سنگفرش روستایی که برشمردن جاذبه هایش تمامی ندارد؛ خانه های کله قندی اش، هتل صخره اش، آب معدنی شفابخش اش و ….
گزارش از: نعمت مرادپور