گردشگری تبریز در آستانه مرحله‌ای تازه از سیاست‌گذاری قرار گرفته است؛ جایی که مدیران شهری و استانی بر این باورند بازگشت این کلان‌شهر به جایگاه تاریخی و بین‌المللی خود، نه با توسعه مقطعی زیرساخت‌ها، بلکه با تغییر نگرش مدیریتی، هم‌افزایی دستگاه‌ها و مردمی‌سازی رویدادها محقق می‌شود. تأکید بر مدیریت فرابخشی، تقویت اقتصاد گردشگری و فعال‌سازی برندهای بومی، محور مشترک سخنان مسئولان در نشست‌های اخیر حوزه گردشگری استان بود.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بامداد تبریز به نقل از ایرنا، تبریز به‌ عنوان یکی از مهم‌ترین شهرهای تاریخی و تمدنی ایران، سال‌هاست در کنار ظرفیت‌های صنعتی و اقتصادی، به‌ واسطه پیشینه فرهنگی، معماری تاریخی، بازار جهانی، صنایع‌دستی، غذاهای محلی و نقش‌آفرینی در تحولات سیاسی کشور، یکی از قطب‌های بالقوه گردشگری ایران شناخته می‌شود. با این حال، رقابت فشرده میان شهرهای منطقه، تغییر ذائقه گردشگران، ضرورت توسعه خدمات نوین و نبود مدیریت یکپارچه، موجب شده بخشی از ظرفیت‌های این کلان‌شهر همچنان بالفعل نشود.

اکنون به نظر می‌رسد مدیریت استان در تلاش است با تغییر رویکرد از برنامه‌های مقطعی به سیاست‌گذاری منسجم، گردشگری را به یکی از پیشران‌های توسعه اقتصادی و اجتماعی آذربایجان‌شرقی تبدیل کند.

در همین راستا، فرماندار تبریز در جلسه ستاد اجرایی خدمات سفر این کلان‌شهر با تأکید بر اینکه آینده گردشگری تبریز در گرو تغییر نگرش مدیریتی است، گفت: این شهر برای بازگشت به جایگاه تاریخی و جهانی خود بیش از هر زمان دیگری به مدیریتی فرابخشی، نگاه چندبعدی و تصمیم‌گیری مبتنی بر منافع عمومی نیاز دارد.

داود گرشاسبی با اشاره به اینکه تفاوت نگاه دستگاه‌های اجرایی به گردشگری ناشی از تفاوت در شناخت ظرفیت‌های واقعی تبریز است، افزود: هر اندازه نگاه‌ها از چارچوب‌های محدود سازمانی فاصله گرفته و به افقی مشترک نزدیک شود، امکان شکل‌گیری باور تازه نسبت به نقش گردشگری در توسعه شهری نیز فراهم خواهد شد.

وی با بیان اینکه قدرت تاریخی تبریز همواره در سرمایه انسانی، فرهنگ، خلاقیت و توان تعامل اجتماعی مردم آن ریشه داشته است، تصریح کرد: جایگاه این شهر صرفاً متکی به زیرساخت‌های فیزیکی یا صنعتی نبوده و احیای موقعیت ممتاز تبریز نیز باید بر همین پایه انجام گیرد.

فرماندار تبریز همچنین با انتقاد از نگاه‌های تک‌بعدی به حوزه گردشگری اظهار کرد: گردشگری فقط یک فعالیت خدماتی یا اقتصادی نیست، بلکه حوزه‌ای چندوجهی است که اقتصاد، فرهنگ، آموزش، خدمات شهری و سرمایه اجتماعی را به یکدیگر پیوند می‌دهد و توسعه آن نیازمند تعامل مستمر میان همه بخش‌هاست.

گرشاسبی، رقابت امروز شهرها و کشورهای منطقه در صنعت گردشگری را جدی توصیف کرد و گفت: موفقیت در این عرصه مستلزم سرعت در تصمیم‌گیری، انسجام در اجرا و استفاده حداکثری از ظرفیت‌های موجود است و اگر فرصت‌های کنونی از دست برود، جبران فاصله ایجادشده در آینده آسان نخواهد بود.

ضرورت مردمی سازی رویدادهای گردشگری

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان‌شرقی نیز بر مردمی‌سازی رویدادهای گردشگری و تبدیل آن‌ها به موتور محرک اقتصاد شهری تأکید کرد.

احمد حمزه‌زاده در نشست هم‌اندیشی با اعضای خانه توسعه آذربایجان، جشنواره خرید تبریز و آیین‌های روز مشروطه را از مهم‌ترین برنامه‌های پیش‌روی استان دانست و گفت: این رویدادها علاوه بر افزایش نشاط اجتماعی، باید به بستری برای رونق اقتصاد گردشگری، تقویت برند تبریز و افزایش مشارکت عمومی تبدیل شوند.

وی با اشاره به برنامه‌ریزی برای برگزاری آیین‌های روز مشروطه در سطح ملی افزود: تجربه نشان داده هرجا مردم و تشکل‌های مردمی در متن برنامه‌ریزی و اجرای برنامه‌ها قرار گرفته‌اند، خروجی رویدادها ماندگارتر و اثربخش‌تر بوده است.

حمزه‌زاده همچنین از ضرورت برگزاری حرفه‌ای جشنواره خرید تبریز سخن گفت و اظهار کرد: تبریز از معدود شهرهای کشور است که مجموعه‌ای کم‌نظیر از برندهای شناخته‌شده در حوزه کفش، چرم، فرش، صنایع‌دستی، شیرینی و شکلات را در خود جای داده، اما هنوز این ظرفیت به فرصت فراگیر اقتصادی برای مردم تبدیل نشده است.

حمزه‌زاده از ثبت ۸۵ رویداد در تقویم ملی گردشگری کشور برای آذربایجان‌شرقی خبر داد و گفت: نشست فعالان گردشگری کشورهای اکو، رویداد گردشگری سلامت، برنامه تخصصی گردشگری غذای کشورهای اسلامی و نمایشگاه ملی گردشگری و صنایع‌دستی از جمله برنامه‌هایی است که برای تبریز پیش‌بینی شده و می‌تواند به معرفی ظرفیت‌های استان در سطح ملی و بین‌المللی کمک کند.
به گفته وی، اجرای موفق جشنواره خرید تبریز نیازمند مشارکت اتحادیه‌ها، اصناف، بخش خصوصی و فعالان گردشگری است و موضوعاتی همچون زمان برگزاری، میزان تخفیف‌ها، برنامه‌های تبلیغاتی و اطلاع‌رسانی باید با برنامه‌ریزی دقیق دنبال شود.

مدیرکل میراث‌فرهنگی آذربایجان‌شرقی با اشاره به نتایج یک پیمایش میدانی در میان گردشگران نیز گفت: در جامعه آماری حدود ۲ هزار نفره، شیرینی تبریز به‌عنوان محبوب‌ترین سوغات و کفش تبریز در رتبه دوم انتخاب گردشگران قرار گرفت؛ موضوعی که نشان‌دهنده ظرفیت بالای برندهای بومی تبریز در جذب گردشگر و رونق بازار است.

وی همچنین غذاهای سنتی تبریز را یکی از مزیت‌های مهم رقابتی استان دانست و افزود: کیفیت غذاهای محلی تبریز همواره از نقاط قوت گردشگری استان بوده و این ظرفیت می‌تواند در توسعه گردشگری خوراک و افزایش ماندگاری مسافران نقش مؤثری ایفا کند.

حمزه‌زاده از ثبت ۸۵ رویداد در تقویم ملی گردشگری کشور برای آذربایجان‌شرقی خبر داد و گفت: نشست فعالان گردشگری کشورهای اکو، رویداد گردشگری سلامت، برنامه تخصصی گردشگری غذای کشورهای اسلامی و نمایشگاه ملی گردشگری و صنایع‌دستی از جمله برنامه‌هایی است که برای تبریز پیش‌بینی شده و می‌تواند به معرفی ظرفیت‌های استان در سطح ملی و بین‌المللی کمک کند.

وی همچنین با اشاره به توسعه زیرساخت‌های اقامتی اظهار کرد: در حال حاضر بیش از ۱۰۰ مرکز اقامتی در استان فعال است و ۳۶ هتل نیز در دست ساخت قرار دارد، با این حال متناسب با روند رو به رشد گردشگری، توسعه زیرساخت‌ها همچنان ضروری است.

گردشگری آذربایجان‌شرقی در مسیر هم‌افزایی با فرهنگ و هویت

معاون گردشگری آذربایجان‌شرقی نیز در گفت و گویی بر ضرورت پیوند میان برنامه‌های فرهنگی و توسعه گردشگری تأکید کرد.

کیومرث کریمی با اشاره به مصوبات شورای فرهنگ عمومی استان گفت: این مصوبات ناظر بر تقویت هویت تاریخی، توسعه سرمایه‌های فرهنگی و ایجاد پیوند میان ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری استان است.

وی افزود: برگزاری برنامه‌های هفته گردشگری، نشست‌های معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری، توسعه همکاری با بخش خصوصی، مستندسازی ظرفیت‌های دفاع مقدس و توجه به اقتصاد فرهنگ، بخشی از محورهای عملیاتی پیش‌بینی‌شده در این حوزه است.

معاون گردشگری آذربایجان‌شرقی با اشاره به برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده برای هفته گردشگری گفت: برگزاری آیین آغاز برنامه‌های هفته گردشگری، توسعه همکاری با بخش خصوصی، برپایی نمایشگاه‌ها و رویدادهای تخصصی، نشست‌های معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و همچنین اجرای برنامه‌های ترویجی با مشارکت فعالان گردشگری از جمله محورهایی است که در چارچوب این مصوبات دنبال خواهد شد تا ظرفیت‌های گردشگری استان با رویکردی هدفمند و اثرگذار به مخاطبان داخلی و خارجی معرفی شود.

وی با اشاره به مباحث مرتبط با اقتصاد فرهنگ اظهار کرد: تأکید شورای فرهنگ عمومی بر تدوین برنامه‌های عملیاتی در حوزه اقتصاد فرهنگ، نشان‌دهنده تغییر نگاه از اقدامات مقطعی به سیاست‌گذاری مبتنی بر توسعه است. در این چارچوب، دستگاه‌های اجرایی موظف شده‌اند ضمن ارائه برنامه‌های اجرایی، زمینه بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی برای ایجاد ارزش اقتصادی، افزایش مشارکت بخش خصوصی و تقویت صنایع خلاق را فراهم کنند.

کریمی تأکید کرد: تحقق اهداف پیش‌بینی‌شده در این مصوبات، مستلزم هماهنگی مستمر میان دستگاه‌های اجرایی، نهادهای فرهنگی، بخش خصوصی و تشکل‌های تخصصی است و اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان‌شرقی نیز در حوزه مأموریت‌های خود، اجرای این برنامه‌ها را با رویکردی نتیجه‌محور و توسعه‌گرا دنبال خواهد کرد.

آغاز باآفرینی شکوه تاریخی تبریز

شهردار تبریز گفت: مسیر خستگی ناپذیر احیای میراث فرهنگی تبریز با هدف بازآفرینی شکوه و عظمت تاریخی این کهن‌شهر در سده‌های گذشته آغاز شده است.

یعقوب هوشیار با بیان اینکه یکی از رویکردهای شورای اسلامی شهر احیای هویت تاریخی تبریز است، اظهار کرد: هویت تاریخی تبریز که طی سده اخیر مورد تخریب دشمنان ایران و آذربایجان قرار گرفته بود، بخشی از آن در دوره فعلی مدیریت شهری شناسایی، احیا و مرمت شده است.

وی افزود: دشمنان قسم خورده مردم ایران و آذربایجان با اخبار خوب و امیدآفرین این سرزمین در حوزه های مختلف علمی و پژوهشی آشفته و پریشان می شوند و در مقابل هر جا که ضربه‌ای از سوی اسکتبار جهانی بر تمدن ایرانی و اسلامی این مرز و بوم وارد می شود، خوشحالی خود را کتمان نمی کنند.

شهردار تبریز تأکید کرد: در تاریخ صد سال اخیر ایران اسلامی، عوامل وابسته به جریان سلطنت‌طلب و پهلوی، با فرهنگ، تمدن و توسعه آذربایجان سر ناسازگاری داشته و این مخالفت خود را در دو برهه قبل از انقلاب با تخریب آثار تاریخی و بعد از انقلاب با احیای میراث فرهنگی تخریب شده نشان دادند که نمونه بارز آن عصبانیت عوامل اسکتبار و دشمنان ایران زمین از احیای عمارت کلاه فرنگی پارک باغشمال بود.

وی ادامه داد: مسیر خستگی ناپذیر احیای هویت تاریخی، شکوه و عظمت تبریز، آذربایجان و ایران را به کوری چشم دشمنان این سرزمین مقدس ادامه خواهیم داد.

هوشیار با بیان اینکه یکی از اولویت‌های مدیریت شهری در دوره فعلی، توجه به میراث فرهنگی، احیا و مرمت بخشی از بناهای تاریخی در کنار اجرای پروژه های عمرانی، خدماتی و رفاهی است، افزود: در همین راستا طرح توسعه باغ موزه ستارخان با تملک خانه های همجوار آغاز و هم اکنون در مرحله نماکاری قرار دارد که تا یک ماه آینده فاز اول آن به بهره برداری می رسد.

وی با اشاره به آخرین وضعیت تملک خانه باقرخان نیز خاطرنشان کرد: طرح تملک خانه باقرخان تکمیل شده و طی چند روز آینده خبرهای خوشی از تملک و آغاز احداث مجموع تاریخی خانه باقرخان ارائه می شود.

شهردار تبریز در رابطه با آغاز احداث مجموعه رفاهی در جوار مقبره اصلی و کرم نیز گفت: تملک زمین‌های اطراف مقبره تاریخی «اصلی و کرم» در منطقه قراملک به اتمام رسیده و به زودی پارک و مجموعه فرهنگی به مساحت ۲۰۰۰ مترمربع در این محل احداث می‌شود.

وی اضافه کرد: این پروژه که در فهرست میراث ناملموس آثار ملی کشور ثبت شده، شامل احداث یک پارک محله‌ای و مجموعه فرهنگی در محدوده آخر قراملک، جنب کنارگذر غربی خواهد بود.

هوشیار با اشاره به اقدامات گسترده مدیریت شهری در مرمت و نگهداشت بازار تاریخی تبریز تصریح کرد: در دوره فعلی مدیریت شهری علاوه جداره سازی و کفسازی بازار تبریز، حذف زوایای بصری این اثر تاریخی، سردرب های آن نیز احیا و مرمت شده است.

وی ادامه داد: همچنین سردرب مطب دکتر پورعجم از اطباء خوشنام و مشهور تبریز نیز مرمت و احیا شده است.

به گفته شهردار تبریز عمارت تاریخی ساعت نیز در دوره فعلی مدیریت شهری به صورت کلی مرمت، مقاوم سازی و نورپردازی شده است.

وی با اشاره به ساماندهی مجموعه تاریخی مقبره الشعرا نیز گفت: این مجموعه فاخر فرهنگی در دوره فعلی مدیریت شهری در دو صفه جنوبی و شمالی ساماندهی شد. همچنین معابر پیرامون این اثر تاریخی نیز در راستای تحقق شهر انسان محور سنگفرش شده است.

هوشیار همچنین از طرح توسعه خانه موزه استاد شهریار خبر داد و گفت: خانه های پیرامون خانه استاد محمد حسین شهریار تملک شده و پس از الحاق به خانه اصلی تبدیل به مجموعه فرهنگی خانه موزه استاد شهریار می شود. این خانه تاریخی هم اکنون در مرحله نماسازی قرار دارد.

به گزارش ایرنا، مجموع اظهارات مسئولان استانی نشان می‌دهد رویکرد جدید مدیریت گردشگری در تبریز، عبور از نگاه سنتی و حرکت به سمت توسعه‌ای مبتنی بر هم‌افزایی نهادی، مشارکت مردمی و اقتصاد فرهنگ است؛ مسیری که در صورت تداوم و انسجام اجرایی، می‌تواند جایگاه تبریز را به‌عنوان یکی از قطب‌های مهم گردشگری کشور و منطقه بیش از گذشته تثبیت کند.