شهرستان ورزقان با عبور از رویکردهای سنتی و اتکا به توانمندی‌های بومی، در حال بازتعریف نقش خود در اقتصاد ملی است؛ رویکردی که با محوریت «توقف خام‌فروشی» و «تکمیل زنجیره ارزش» در صنایع معدنی، همزمان با بهره‌گیری از مزیت‌های کم‌نظیر ژئوپلیتیک در حوزه‌های گردشگری و ترانزیت بین‌المللی، این منطقه را به یکی از پیشران‌های اصلی توسعه در آذربایجان‌شرقی تبدیل می‌کند.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بامداد تبریز به نقل از ایرنا، شهرستان ورزقان واقع در شمال استان آذربایجان شرقی، با دارا بودن یکی از کم‌نظیرترین پهنه‌های غنی مواد معدنی در خاورمیانه، نقشی استراتژیک در پازل توسعه صنعتی و معدنی کشور ایفا می‌کند. قرارگیری مجتمع عظیم «مس سونگون» به‌عنوان دومین ذخیره بزرگ مس شناسایی‌شده در ایران و خاورمیانه با بیش از میلیاردها تن کانسنگ، در کنار ذخایر ارزشمند طلا (نظیر معادن مزرعه‌شادی و اندریان) و سایر فلزات گرانبها و سنگ‌های تزئینی، این منطقه را به بهشت سرمایه‌گذاران صنایع بالادستی و پایین‌دستی معدن تبدیل کرده است.
رویکرد سال‌های اخیر مدیریت استان و شهرستان بر این اصل استوار شده که خام‌فروشی مواد معدنی متوقف شده و با تکمیل زنجیره تولید، ایجاد صنایع پایین‌دستی و انتقال دانش فنی روز و تجهیزات پیشرفته، ارزش‌افزوده و اشتغال پایدار این ذخایر خدادادی برای توسعه منطقه و کشور به کار گرفته شود.
در این مسیر، برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی معدنی به‌عنوان کانون هم‌افزایی صنعت‌گران، در کنار توسعه کریدورهای ترانزیتی و تقویت دیپلماسی اقتصادی با ارمنستان، اجزای یک پازل کلان برای تحقق اهداف سند توسعه ۱۴۰۵ و دستیابی به درآمدهای پایدار ارزی است که چشم‌انداز نوینی را برای این منطقه ترسیم کرده است.

تحقق اهداف سند توسعه ۱۴۰۵ با تکیه بر ظرفیت‌های بومی
فرماندار ورزقان با تأکید بر اینکه اهداف سند توسعه ۱۴۰۵ بر پایه ظرفیت‌های بومی و منطقه‌ای پیگیری می‌شود، از برگزاری موفق سومین دوره نمایشگاه تخصصی صنایع معدنی و ماشین‌آلات وابسته در این شهرستان خبر داد و گفت: برنامه‌ریزی‌ها و رایزنی‌های لازم برای ثبت رسمی این رویداد در تقویم نمایشگاهی کشور در حال انجام است تا ورزقان به کانون هم‌افزایی صنعت‌گران و معدن‌کاران ایران تبدیل شود.
صادق میکائیلی با اشاره به چشم‌انداز توسعه‌ای این شهرستان اظهار کرد: تمامی اهداف، اولویت‌ها و طرح‌هایی که در قالب سند جامع برنامه ۱۴۰۵ شهرستان تدوین شده، با اتکا به ظرفیت‌ها، مزیت‌های محلی و استعدادهای درون‌زای ورزقان گام به گام دنبال می‌شود.
وی با اشاره به برگزاری سومین نمایشگاه صنایع معدنی، ماشین‌آلات و تجهیزات وابسته ورزقان افزود: این رویداد مهم صنعتی و معدنی با هم‌افزایی، تعامل نزدیک و هماهنگی کامل میان دستگاه‌های اجرایی استان آذربایجان شرقی و نهادهای شهرستانی در حال برگزاری است و فرصتی کم‌نظیر برای تبادل دانش، معرفی نوآوری‌ها و شبکه‌سازی میان فعالان حوزه صنعت و معدن به شمار می‌رود.

تلاش برای ثبت ملی نمایشگاه صنایع معدنی ورزقان
فرماندار ورزقان در ادامه به برنامه‌ریزی‌های بلندمدت برای ارتقای جایگاه این رویداد صنعتی اشاره کرد و گفت: تدابیر و رایزنی‌های ویژه‌ای صورت گرفته است تا نمایشگاه صنایع معدنی و ماشین‌آلات ورزقان از سال آینده به‌صورت رسمی در تقویم نمایشگاه‌های ملی کشور جای گیرد.
وی اظهار کرد: با تحقق این هدف، بستری گسترده‌تر و حرفه‌ای‌تر فراهم خواهد شد تا تولیدکنندگان، تأمین‌کنندگان ماشین‌آلات سنگین، شرکت‌های دانش‌بنیان و فعالان حوزه معدن از سراسر ایران بتوانند دستاوردها، تجهیزات فناورانه و ظرفیت‌های صنعتی خود را در این نمایشگاه ارائه دهند و زنجیره تأمین بخش معدن در شمال‌غرب تقویت شود.

آمادگی زیرساخت‌ها برای پذیرش سرمایه‌گذاران جدید
مقام عالی دولت در شهرستان ورزقان با اشاره به بسترهای مناسب این منطقه برای جذب سرمایه‌های بخش خصوصی خاطرنشان کرد: شهرستان ورزقان علاوه بر منابع زیرزمینی و ظرفیت‌های شناخته‌شده معدنی، در حوزه‌های مختلف تولیدی و صنعتی نیز از توانمندی‌های بالایی برای جذب سرمایه‌گذاری برخوردار است.
فرماندار ورزقان تأکید کرد: بی‌تردید تحقق کامل سرمایه‌گذاری‌های صنعتی در گرو تأمین زیرساخت‌های بنیادین نظیر منابع پایدار آب، برق، شبکه گازرسانی و توسعه راه‌های مواصلاتی استاندارد و ایمن است؛ در همین راستا خوشبختانه بخش عمده‌ای از این نیازهای زیربنایی در سطح شهرستان مهیا شده و شرایط لازم برای حضور امن و پایدار فعالان اقتصادی و سرمایه‌گذاران صنعتی در ورزقان کاملاً فراهم است.

ترسیم نقشه راه توسعه اقتصادی ورزقان با محوریت کریدورهای بین‌المللی
مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری آذربایجان‌شرقی با تأکید بر اینکه ورزقان به‌عنوان یکی از نقاط راهبردی کشور در حوزه‌های معدن، گردشگری و ترانزیت شناخته می‌شود، اعلام کرد: هم‌افزایی این ظرفیت‌ها و تقویت همکاری‌های فرامرزی با ارمنستان، این شهرستان را به پیشران اصلی توسعه صادرات غیرنفتی و ترانزیت منطقه شمال‌غرب تبدیل خواهد کرد.

ورزقان دروازه دسترسی به قفقاز
رحیم روایی، با اشاره به ضرورت نگاه کلان به اقتصاد منطقه اعلام کرد: از مجموع ۱۵۰ میلیارد دلار صادرات سالانه کشور، حدود ۵۸ میلیارد دلار به حوزه غیرنفتی اختصاص دارد که محصولات معدنی و پتروشیمی نقش پررنگی در آن ایفا می‌کنند؛ بنابراین ورزقان با تکیه بر صنایع بالادستی و پایین‌دستی معدن، نقش کلیدی در ارتقای این تراز تجاری ایفا می‌کند.
روایی با اشاره به سیاست‌های کلان نظام در برنامه هفتم توسعه گفت: هدف‌گذاری جابه‌جایی ۴۰ میلیون تن کالا از مسیرهای ترانزیتی کشور، فرصتی برای کسب درآمد ارزی ۴ تا ۶ میلیارد دلاری است که تحقق آن نیازمند مدیریت هوشمندانه کریدورهاست.
وی افزود: اتصال بزرگراه «ورزقان – نوردوز» به کریدور «آقبند – کلاله – جلفا»، این شهرستان را به یکی از گلوگاه‌های اصلی ترانزیتی شمال‌غرب کشور تبدیل کرده است. این شبکه اتصالی نه تنها مسیرهای تجاری را کوتاه‌تر می‌کند، بلکه ورزقان را به دروازه‌ای برای دسترسی به بازارهای قفقاز و فراتر از آن مبدل می‌سازد.

دیپلماسی معدنی؛ فرصتی برای بازارهای جدید
مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری آذربایجان‌شرقی، تقویت تعاملات معدنی با کشور ارمنستان را یکی دیگر از راهبردهای مهم برای توسعه فعالیت‌های اقتصادی ورزقان دانست. وی تأکید کرد: استفاده از این دیپلماسی اقتصادی می‌تواند راه را برای گشایش بازارهای جدید به روی فعالان اقتصادی منطقه هموار کرده و از تکیه صرف به بازارهای محدود جلوگیری کند.
روایی با ارزیابی مثبت از برگزاری سومین نمایشگاه صنایع معدنی و تجهیزات وابسته ورزقان، این رویداد را نقطه عطفی در توسعه صنعتی شهرستان خواند و خاطرنشان کرد: تداوم این نمایشگاه و ارتقای استانداردهای آن به سطح رویدادهای ملی، فرصتی طلایی برای مشارکت استان‌های دیگر و جذب سرمایه‌گذاران است تا با شناخت پتانسیل‌های بومی منطقه، فصل نوینی در فعالیت‌های صنعتی و معدنی ورزقان رقم بخورد.
شهرستان ورزقان در سپهر اقتصادی ایران نه تنها به‌دلیل وجود ذخایر عظیم معدنی شناخته می‌شود، بلکه به واسطه موقعیت جغرافیایی خاص خود در نزدیکی مرزهای شمال‌غرب، ظرفیت بالایی برای نقش‌آفرینی در ترانزیت بین‌المللی دارد. در کنار ذخایر مس و طلا که ستون فقرات اقتصاد محلی را تشکیل می‌دهند، برخورداری از ظرفیت‌های بکر گردشگری و دسترسی به مسیرهای مواصلاتی کلیدی، این منطقه را به یکی از مستعدترین نقاط برای جذب سرمایه‌گذاری‌های چندمنظوره تبدیل کرده است. نگاه کارشناسان اقتصادی اکنون به سمتی سوق یافته که این سه محور (معدن، ترانزیت و گردشگری) نه به‌صورت جزیره‌ای، بلکه به‌صورت یک «زنجیره ارزش یکپارچه» دیده شوند تا هم‌افزایی آن‌ها موتور محرک توسعه پایدار منطقه باشد.
۱۷ تا ۱۹ شهریور در سومین نمایشگاه صنایع معدنی، ماشین‌آلات و تجهیزات وابسته ورزقان، ۳۵ شرکت صنعتی و معدنی از هفت استان کشور حضور داشتند و جدیدترین محصولات، دستاوردها و توانمندی‌های خود را در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دادند.
مجتمع مس سونگون بزرگترین مجموعه معدنی شمال غرب کشور در حدود ۱۰۰ کیلومتری شمال شرق تبریز و ۲۵ کیلومتری ورزقان و در همسایگی جمهوری های آذربایجان و ارمنستان قرار دارد.