قتی سخن از عشایر به میان می آید، دلاوری و غیرت آنان در دفاع از مرزها، کیان کشور و مشارکت در تولید داخلی در ذهن ها متبادر می شود، اما این قشر تلاشگر و بی ادعا در دهه های اخیر با معضلی به نام ‘اجاره نشینی در شهرها’ مواجه شده اند که ظرفیت های بی مانندشان در تامین نیازهای اولیه جامعه را تهدید می کند.
[عشایر در دام اجاره نشینی]

به گواه تاریخ، عشایر در وقایع تاریخی ایران سهم عمده ای را ایفا کرده اند و همواره در دفاع از ایران اسلامی در خط مقدم بوده اند.
از طرفی واقعیت این است انتظارات مسئولان و شهرنشین ها از عشایر در تولید محصولات دامی و کشاورزی بالا است، اما آیا این انتظارات با نسبت میزان برخورداری از امکانات و حمایت های مختلف از این زنان و مردان غیور تناسب دارد؟
کارشناسان مسایل اجتماعی می گویند که هر گونه سستی در حمایت از زندگی عشایر در استان علاوه بر تسریع در نابودی این سبک از زندگی اصیل ایرانی، تبعات اجتماعی و اقتصادی بزرگ ناشی از مهاجرت کوچ روها به شهرها را به دنبال خواهد داشت.
کربلایی میرزا ستوده چلبیانلو از عشایر آذربایجان شرقی در گفتگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به مظلومیت عشایر می گوید: از حدود ۲۰۰ راس گوسفندی که دارم ۴۵ راس آن بر اثر تب برفکی در روزهای گذشته تلف شدند و از طرف دیگر برای تغذیه دام در طول سال نیاز به یونجه و جو داریم که کمک بیشتر مسئولان می تواند مشکل گشا باشد.
وی در خصوص واکسینه کردن دام ها اظهار کرد: باید خودمان پی گیر باشیم و درخواست کنیم در غیر این صورت کسی در طول سال به سراغ ما نمی آید.
ستوده بیان داشت : کم آبی نیز حدود یک پنجم در کاهش تولید محصولات کشاورزی مان که بیشتر گندم و جو می باشد، تاثیر گذاشته است، ضمن اینکه نبود بیمه محصولات کشاورزی و دامی نیز مشکل آفرین است.
وی افزود: حدود پنج سال است از صندوق بیمه کسی سراغ ما نیامده، آن سال ها هم که پی گیر بودند هزینه بیمه بالا و میزان خسارت پرداختی پائین بود .
وی همچنین از کمبود امکانات در مناطق عشایر نشین گلایه کرد و افزود: چراغ خورشیدی یکی از نیازهای اساسی عشایر است که تاکنون به دست ما نرسیده است.
یکی دیگر از عشایر منطقه آبش احمد هم در گفتگو با ایرنا بیان داشت : یکی از راه های درآمد عشایر و حمایت از تولید داخلی دامداری است، اما پروانه جدید نگهداری از آنها صادر نمی شود و پروانه های قبلی نیز تا سقف ۵۰ گوسفند می باشد بر این اساس برای گوسفندان اضافی گله از ما جریمه می گیرند .
صفر ستوده افزود: در خرید دام ها نیز خریداران بسته به انصاف خود دام از عشایر خریداری می کنند.
وی در خصوص دیگر مشکلات کوچ روهای آذربایجان شرقی گفت : مهاجرت عشایر به شهرها افزایش یافته و مسئولان باید حمایت کافی از عشایر داشته باشند.
وی با بیان اینکه اگر به مشکلات عشایر رسیدگی نشود، زندگی عشایری به تدریج به افسانه تبدیل می شود، اظهار کرد: در منطقه ما از ۳۵۰ خانواده عشایر ۳۰ خانواده باقی مانده اند و بقیه در تبریز اجاره نشین هستند.
خانم دلشاد ستوده از زنان عشایر استان نیز اظهار داشت: عشایر همیشه در مقابل دشمنان ایران حساس بوده اند و با غیرت و جنگجویی در طول تاریخ از خاک وطن دفاع کردند و دشمن را به هراس انداخته اند .
وی افزود : انتظار عشایر از مسوولان انتظارات بزرگی نیست بلکه در حدی است که بتوانند در سرزمین آبا و اجدادی خود زندگی کنند، گرچه مسوولان نیز در حد مقدورات تلاش می کنند.
مدیرکل امورعشایر آذربایجان شرقی در خصوص میزان تولیدات و مشارکت عشایر استان در تامین نیازهای مردم می گوید: ۲ درصد جمعیت استان را عشایر تشکیل می دهند و این درصد جمعیت ۲۰ درصد پروتئین آذربایجان شرقی را تولید می کنند.
سید محمدحسن آل هاشم مدیرکل عشایر آذربایجان شرقی اضافه می کند: قرارداد تولید یک هزار دستگاه پنل خورشیدی با جهاد دانشگاهی استان منعقد شده که با نصب این پنل ها در مناطق عشایری استان، تأمین گرما و برق از طریق انرژی خورشید خواهد بود.
مدیرکل امور عشایر آذربایجان شرقی همچنین در این خصوص از حمایت دولت برای خرید دام عشایر خبر داد و افزود: برای خرید دام عشایر به قیمت مناسب و جلوگیری از خرید دام با قیمت کمتر از سوی واسطه ها اهتمام جدی وجود دارد.
وی با بیان اینکه پیگیری مشکلات و مسایل عشایر یکی از اولویت های کاری ما است، گفت: توزیع نهاده های دامی، بیمه دام، بیمه خود عشایر، تأمین آرد مورد نیاز عشایر و استقرار اکیپ سیار پزشکی از جمله اقدامات انجام شده است.
مدیرکل دامپزشکی آذربایجان شرقی نیز به ایرنا گفت : امسال تاکنون سه میلیون دوز واکسن تب برفکی در استان تامین و استفاده شده که ۵۰۰ هزار دوز آن در هفته گذشته تهیه شده است.
امیرحسین بهداد اظهار کرد: بر اساس برنامه ریزی و زمان بندی خاص به دام های عشایر مراجعه می شود، اما زمانی که عشایر مکان خود را تغییر دادند باید در صورت برخورد با مشکل ادارات دامپزشکی را مطلع کنند.
وی افزود: واکسن تب برفکی ،شاربون(سیاه زخم)، تب مالت،آبله،آبله گوسفندی،آبله بزی، اکتیما، پی.پی.آر( طاعون نشخوارکنندگان کوچک) از جمله خدمات رایگان اداره کل دامپزشکی استان به عشایر است .
مدیر صندوق بیمه کشاورزی آذربایجان شرقی هم به ایرنا گفت : به علت صعب العبور بودن محل استقرار عشایر و دام های آنان و قابل دسترس نبودن برای کارگزاران بیمه، تفاهم نامه ای با ادارت عشایری منعقد شده تا آنان نفرات را برای صندوق معرفی کنند.
شهرام نریمانی اظهار کرد: در خصوص تلفات تب برفکی در استان نیز صندوق بیمه کشاورزی غرامت پرداخت می کند و به عنوان نمونه برای هر راس گوسفند چهار میلیون و ۵۰۰ هزار ریال غرامت پرداخت می شود.
گزارش از: پیمان پاکزاد