گوشه‌ی مانتوی مادرش را گرفته، به در و دیوار مدرسه نگاهی می اندازد و هق هق گریه‌اش امان مادر را می‌برد، هرچه مدیر مدرسه اصرار می‌کند که “عزیزم بگذار مادرت به خانه برگردد” گوشش بدهکار نیست.

به گزارش ایسنا، منطقه آذربایجان‌شرقی، هراس از مدرسه، ترس شدیدی است که معمولا کودکان در سال‌های ابتدایی تحصیل و در محیط‌ دبستان به آن دچار می‌شوند، مهدکودک نیز جزو مکان‌هایی است که کودکان بسیاری برای وارد شدن به آنجا استرس زیادی می‌کشند. ترس از مدرسه می‌تواند در اثر عملکرد تحصیلی، محیط مدرسه و یا در اثر تجربه اتفاق‌های ناخوشایند، مانند آزار دیدن از دوستان در مدرسه یا مشکلاتی در مسیر خانه تا مدرسه ایجاد شود.

ترس از مدرسه، عارضه‌ای است که نشانه‌های آن را می توان در سال‌های قبل از رفتن به مدرسه، در کودک دید، کودکانی که تا اسم درس و رفتن به مدرسه پیش می‌آید، استرس می‌گیرند و پدر و مادر خود را تهدید می‌کنند که به مدرسه نخواهند دید.

زهرا، مادری ۲۹ ساله و ساکن تبریز و فرزند دختر او هشت ساله است، خودش می‌گوید یلدا سال قبل تحصیلی را از دست داده است، فرزند او به دلیل ترس و اضطراب شدید تتوانست در کلاس‌های مقطع اول ابتدایی شرکت بکند.

وی به خبرنگار ایسنا می‌گوید: یلدا کودک آرامی است ولی تا اسم درس و مدرسه می‌آید، ترس همه‌ی وجودش را می‎گیرد و شروع می‌کند به جیغ و داد.

وی اشاره‌ای به سختی‌هایی که سال گذشته متحمل شده است می‌کند و می‌گوید: در طول چند ماه گذشته یلدا تحت مشاوره‌های روانشناسی قرار گرفته و امیدوارم امسال مشکلات سال گذشته را نداشته باشیم.

نیاز اسکویی دیگر بانویی است که فرزند او نیز مشکلات مشابهی را تجربه کرده است، وی می گوید: امیر حسین ماه‌ها از مدرسه ترس داشت و نتوانست با محیط مدرسه و هم کلاسی‌های خود ارتباط برقرار کند.

وی می‌گوید: دو ماه اول هر روز با او به مدرسه می‌رفتم و در ماه سوم روبروی پارک مدرسه می‌نشستم و او زنگ‌های تفریح با ناظم دم در مدرسه حاضر می‌شد و من با او حرف می‌زدم.

خانم اسکویی می‌افزاید: متاسفانه امیر حسین نمی‌توانست با همکلاسی‌های خود ارتباط برقرار کند، چون زنگ تفریح را با من می‌گذراند و فرصت نمی‌کرد در فعالیت‌های گروهی همکلاسی‌هایش همچون بازی‌های دسته جمعی حاضر شود.

وی می‌گوید: از دی ماه به بعد، امیر حسین به جو مدرسه عادت کرد و من دیگر به مدرسه نمی‌رفتم.

برای یافتن دلایل ترس و هراس از مدرسه در کودکان به سراغ یک روانشناس می‌رویم، دکتر حسن صبوری مقدم ترس و هراس از مدرسه را حاصل “اضطراب جدایی کودک” می‌خواند و می‌گوید: اضطراب جدایی در یک کودک، حاصل رفتار متناقض مادر در سال‎های اولیه زندگی او است، مادری که فرزند خود را دچار اضطراب بودن و نبودن خود می‌کند.

وی در این خصوص ادامه می‌دهد: مادری را تصور کنید که مدام فرزندش را تهدید می‌کند که اگر فلان کار را بکند، او را می‌گذارد و می‌رود، فرزند خود را در اتاق زندانی ‌می‌کند، کودک را تهدید به دور انداختن و رها کردن می‌کند، چنین کودکی همیشه ترس از دست دادن مادر خود را با خود به همراه دارد و این مسئله باعث می‌شود نتواند دوری چند ساعته از مادر خود را تحمل کند.

وی اضافه می‌کند: بسیاری از کودکان هنگام جدا شدن از والدین ناراحت می‌شوند به‌خصوص در خانواده‌هایی که حمایت افراطی از کودک انجام می‌شود. حمایت افراطی کودک را نا‌توان بار می‌‌آورد.

وی با بیان اینکه گاهی کودک در خانه هم مانند سایه مادرش را دنبال می‌کند تا به این وسیله بر اضطراب خود غلبه ‌کند، یادآور می‌شود: چنین کودکانی به جدا شدن از مادر و خانه، و به خصوص به هنگام شروع به تحصیل مشکلاتی برای خود و والدین خود ایجاد می‌ کنند.

راه حل مقابله با هراس از مدرسه در کودکان

این روانشناس می‌گوید:برای اینکه ترس فرزندمان را از درس و مدرسه از بین ببریم، باید برخورد مناسبی با او داشته باشیم، از تحقیر و تمسخر او به جد خودداری کنید.صبوری مقدم تاکید می‌کند: چنین کودکانی را در جمع مورد سرزنش قرار ندهید، از رفتارهایی که او را دچار اضطراب می‌کند پرهیز کنید و او به این آرامش بدهید که در مدرسه دوستان جدید خواهد یافت و معلم و مدیر و ناظم مدرسه اجازه نخواهند داد کسی او را اذیت کند.

وی اضافه می‌کند به فرزند خود پیام‌های هیجانی مانند «من دیگر مادرت نیستم»، ندهید، کودک نباید حس ‌کند برای خوشحالی مادر باید به مدرسه برود.

وی تاکید می‌کند: مدرسه رفتن را قانون و بایدی اجتماعی معرفی کنید که لازمه بزرگ شدن او است، از جملات اطمینان بخش استفاده کنید.

وی با اشاره به اصول تربیتی یک کودک در سال‌های اول زندگی به مادرها توصیه می‌کند که کودک را دچار اضطراب از دست دادن خود نکنید، رفتاری گرم و صمیمی و به دور از تناقض داشته باشید، به کودک این دلگرمی را بدهید که همیشه در کنارش هستید و او را ترک نخواهید کرد.
صبوری مقدم خاطرنشان می‌کند: پیش از شروع مدرسه، حتی هنگام ثبت‌نام، کودک را با خود به مدرسه ببرید. فضای داخل مدرسه را به او نشان دهید و مربی و ناظم مدرسه را معرفی کنید تا آمادگی و آشنایی لازم را به دست بیاورد.
وی یادآور می‌شود: قبل از آغاز سال تحصیلی، محیط فیزیکی مدرسه را به فرزند خود نشان دهید. در مواردی که کودک از محیط فیزیکی مدرسه وحشت دارد، گذراندن ساعت‌هایی لذت‌بخش در مدرسه می‌تواند به کاهش ترس او کمک کند.

صبوری مقدم با تاکید بر آموزش خود مراقبتی به کودک می‌گوید: کودک هفت ساله باید توانایی‌های فردی و خودمراقبتی را به دست آورده باشد، به کودک بیاموزید اگر کودک مورد آزار همکلاسی‌ها و حتی مربیان خود قرار گرفت، به شما اطلاع دهد و شما این موارد استرس زا را از میان ببرید.

وی تاکید می‌کند: اگر کودک با دور شدن مادر از محیط مدرسه بی‌تابی می‌کند، مادر در روزهای اول اورا همراهی کند، به مرور زمان حضور خود را کم رنگ کنید تا کودک به محیط مدرسه خود کند.
گفتنی است، باتوجه به اینکه در آستانه شروع سال تحصیلی جدید قرار داریم، خانواده ها باید آگاهانه عمل کرده و به محض مشاهده عدم رغبت فرزندان کلاس اولیشان برای رفتن به مدرسه، موضوع را ریشه بابی کرده و در این زمینه با مشاوران مشورت کنند.

گزارش از زهرا حیدری آزاد، خبرنگار ایسنا در منطقه آذربایجان‌شرقی