عاشقِ غیر خودى!
حمید آرش آزاد
دلبرا! در آتشِ عشقِ تو، سوزانم هنوز
روز و شب در حسرتِ رویت پریشانم هنوز
واشرِ صبرِ من از دست غمت شل گشته است
قطره قطره مى‏چکد اشکم به دامانم هنوز
مثلِ آن کس که ریاست مى‏کند هر جا که رفت
درد عشقِ تو مسّلط هست بر جانم هنوز
توىِ دانشگاه آزادم من از یک ترم پیش
با چنین شهریّه، در تن مانده تنبانم هنوز
مدرک دیپلم به دستم هست و خدمت کرده‏ام
باز در گز کردنِ کوى و خیابانم هنوز
خواستگارت هستم‏از ده سالِ پیش، اى نازنین!
لیک از خشم پدر جانت هراسانم هنوز
سرورانم صحبت از «عقدِ موقّت» مى‏کنند
بنده هم این راهِ حل را خوب مى‏دانم هنوز
من که مى‏میرم براى یک چنین عقدى، عزیز!
لیک – بدبختانه – خود محتاج یک نانم هنوز
نازنینا! عشقِ رویت، چون جناحِ انحصار
هر زمان گوید که مخلص طفلِ نادانم هنوز
هیچ حقّى نیست قایل بر من او در زندگى
در نگاهش بنده فردى نیمه انسانم هنوز
چون نظارت‏هاىِ باباىِ تو استصوابى است
بنده از اخذ صلاحیّت در حرمانم هنوز
با تو هستم نامزد از چند دوره قبل از این
لیک از وصلِ رُخت محروم مى‏مانم هنوز
«آرش» دلخسته‏ام، یک عاشق «غیر خودى»
سال‏ها رفت و اسیرِ دردِ هجرانم هنوز

گویا فقط من خورده‏ام!
کس نمى‏گوید فلانى غاز بریان مى‏خورد
تازه از آن غاز، تنها سینه و ران مى‏خورد
یا فلان آدم که خود در کار و کوشش تنبل است
حاصل کار تو و ما را شتابان مى‏خورد
کس نمى‏گوید که یارو دیپلم مردودى است
لیک خیلى بیشتر از اوستادان مى‏خورد
یا جوانى نوزده ساله بدون تجربه
شد معاون حال «بُر» توى وزیران مى‏خورد
کس نمى‏گوید «روابط» بر «ضوابط» ارجح است
هرکه پارتى داشت، در دنیا چه آسان مى‏خورد
یامدیرى‏که»موبایلى» است‏و»پروازى»،چه‏سان
غوطه در دریایى از پول فراوان مى‏خورد
کس نمى‏گوید که یارو هست در سى جا رئیس
هم حقوق و حقّ مأموریت از آن مى‏خورد
یا یکى هم مى‏خورد از توبره، هم از آخور
هم دلار و هم ین و یورو و تومان مى‏خورد
کس نمى‏گوید ریاکارى به تسبیح و به ریش
با تظاهر، حقِّ کلِّ اهل ایمان مى‏خورد
یا فلان مسؤول)!( با تبلیغ ساده زیستى
در سوئد ناهار و عصرانه در آلمان مى‏خورد
کس نمى‏گوید که با زور و زر و تزویر خود
یک کسى دار و ندار اهل ایران مى‏خورد
یا دهان را باز کرده یک نفر چون اژدها
از ارس تا ساحل دریاى عمّان مى‏خورد
یا هزار و چند صد تومان فلان صاحب‏نفوذ
از فروش عمدىِ هر کیسه سیمان مى‏خورد
لیک گوید هرکسى «آرش» سر میز غذا
نیم قاچى از پنیر و نصفه‏اى نان مى‏خورد
به مناسبت یکصدمین سال تأسیس شهرداری در تبریز
شهر تبریز است و…!؟
«شهر تبریز است و جان قربانِ جانان می‌کند
سُرمه‌یِ چشم از غبارِ پای مهمان می‌کند»
«شهریار» این بیت را خوش گفته، اما شهر ما
هم به «جانان»، هم به «مهمان» دود احسان می‌کند
چون هوا از دود و گرد و خاک بس آلود است
خاطرِ جانان و مهمان را پریشان می‌کند
بود «شهر اوّلین‌ها» یک زمان تبریز ما
حال از آخر شده اوّل، چه جبران می‌کند؟!
روزگاری نامِ اینجا بود «شهر باغ‌ها»
حال خود را شهر میل‌گرد و سیمان می‌کند
چند میلیون موشِ چاق و چلّه در «میدان چایی»
سالِ «حوت» و غیره را هم سالِ «سیچقان» می‌کند
چون زبانِ خوبِ سیما و صدا «فاعرکی» است
این «لسان» ببینندگان را سخت حیران می‌کند
قطع و وصلِ برقِ ما، هر روز چندین مورد است
در حقیقت، برق، کار بندِ تنبان می‌کند
شهرِ تبریز است، شهرِ چاله‌های بی‌شمار
چاله‌‌هایی که «تریلی» را هراسان می‌کند
برف می‌بارد در آن تا آخر اردی‌بهشت
هرچه گردشگر به شهر آید، پشیمان می‌کند
کارِ ساختِ «مترو» همچون لاک‌پشتی بی‌شتاب
با درنگ و حوصله، خوابِ فراوان می‌کند
«سازمان پارک‌ها» هر جا درختی قطع کرد
یک کمی گل یا چمن آنجا نمایان می‌کند
چون فلان مسئول، خیلی عاشقِ نوسازی است!
هرچه آثار قدیمی دید، ویران می‌کند
زیرِ «گؤی مسجد» تو گویی می‌زند چاه عمیق
«ارک» را محکوم بر تبعید و زندان می‌کند
بس که فعال است در تبریز ما «شورای شهر»
هفته‌ای یک شهردار تازه اعلان می‌کند
شهرداری در خیابانی اگر یک چاه کند
زود با احداث تلّ و تپّه جبران می‌کند
ساعتش بالای برج و کارمندش در اتاق
سخت در خوابند، اینها را که میزان می‌کند؟!
آفرین بر شهردارِ کاردانِ شهر ما
دردهای شهر را با «وعده» درمان می‌کند
با سخاوت می‌دهد هر روز یک میلیون شعار
با سخنرانی، هزاران مشکل، آسان می‌کند
شُکر حق را، شهرداری عاقبت صدساله شد
لیک، با این پیری‌اش، کارِ صغیران می‌کند
زادروزش چون که نزدیک است، کیکی می‌خرد
رویِ آن، صد شمعِ رنگی را فروزان می‌کند
تویِ جشن، از مردم این شهر می‌گیرد کادو
چون گرفت اسباب‌بازی، چهره خندان می‌کند
یک کمی می‌رقصد و یک ذرّه می‌خواند سرود
کارِ طاووس و شباهنگِ غزلخوان می‌کند
تاکنون گر شهروندان را بسی رقصانده است
حال، تویِ کارهایش گربه رقصان می‌کند
شاعر مداح را هم، لوح و سکّه می‌دهند
او هم، از روی صداقت(!) وصف جانان می‌کند
طنزپردازی چو «آرش» نیست دعوت، چون که او
عُمر صرفِ انتقاد و هرز و هذیان می‌کند!

شعر ملمع تکجه من دگیلدیم! شعر طنز حمید آرش آزاد
یقین دوْلوب گیجیگه، اولدورور منی آرواد
«اگر ز کویِ تو بویی به من رساند باد»
ائشیتسم ایجاد اولوب اشتغال، بیر ایش تاپیلیر
«به مژده جان و جهان را به باد خواهم داد»
وکیل داداش! سئچیلیب، تهرانا گئده ن گون دن
«نه یاد می کنی از ما، نه می روی از یاد»
بیر عوم درس اوخویوب، من لیسانس آلان ایل دن
«دگر جهان در شادی به روی من نگشاد»
سولار کسیلدی/ باشین چون یویولمادی نئچه آی
«هوای زلفِ توام عمر می دهد بر باد»
اولوبدو دیزدن اوجا مانتوو، آی یار! ایستیرسن
«غباری از من خاکی به دامنت مرساد؟!»
اولوب مقام صاحیبی، بلکه دگدی بیر درده
«ز دوست دست نداریم، هر چه بادا، باد!»
نه بیر هامار یولوموز وار، نه ساغ ماشین، بیلمم
«که جان ز محنت شیرین کجا برد فرهاد؟!»
ات آلماغا، نه تک «آرش» فروخت یورغان را!
«ز دست عشق تو، حافظ نمی برد جان را»
شعر ملمع قاچ چای- قند آل! شعر طنز حمید آرش آزاد
گؤرسن کی ائدیبلر قطع برقی، گازی، هم سویی
«می خواه و گل افشان کن، از دهر چه می‌جویی؟»
تبریزده فضایِ سبز، اوچ- دؤرد اوْت- علف اوْلموش
«این گفت سحرگه گل، بلبل! تو چه می‌گویی؟»
یای گلدی، داها پارکا بیردامجی سو وئرمزله
«ای شاخِ گلِ رعنا! از بهرِ که می‌رویی؟!»
قدّین یاریم آرشین‌دیر، آل بیرجوت اوجا باشماق
«تا سرو بیاموزد از قدِّ تو دلجویی»!
هشتاد یاشینا گیرمیش، دلبرده جمال یوْخ‌دور
«خوش بودی اگر بودی بویی‌ش ز خوش‌خویی»
لامپ اوْلمادین، آی دلبر! بیر ذرّه اقلاً سن
«طرفِ هنری بربند از شمعِ نکورویی»
بئش گون اله دوْو دوشدو، بیر یئرده رئیس اوْلدون
«دریاب و بنه گنجی از مایه‌ی نیکویی»!
چون اؤلکه‌ده ایش یوْخ‌دور، مشغول‌دو بئکارلیقدان
«بلبل به نواسازی، حافظ به دعاگویی»
«هر مرغ به دستانی در گلشن تو آیند»
«آرش»! چوْخالیر مهمان، تئز قاچ، ائوه آل چای- قند!
لاپ من دئیه‌ن دیر…!== شعر طنز حمید آرش آزاد
باخاندا دلبریمه، کؤرپه بیر مارال‌دیر لاپ
اوْ شهلا گؤزلرایله، خوْش باخار غزال‌دیر لاپ
اوْنو، تک آیلیق آلان گون زیارت ائیله‌یه‌رم
اوْروج توتانلارین آختاردیغی هلال‌دیر لاپ
هر آی‌دا، تکجه اوْ بیر گون‌ده خوْش باخار اوزومه
اوْگون‌کی کئچدی، ایشی دعوا، قال ماقال‌دیر لاپ
یارین یانیندا، منیم صفره یئنمیش اعتباریم
نه اعتبار دئییم؟ اوزدن ایراق، ریال‌دیر لاپ
دئدیم‌کی، پاک یاشاییم، اوْلماییم فیریلداقچی
بو پاک‌لیق عؤمر بوْیو، بوْینوما وبال‌دیر لاپ
دوشوندوم علم- ادب، انسانی ائده‌ر خوشبخت
حاییف‌کی، قانمادیم اصلاً بو خام خیال‌دیر لاپ
زمانه میزده بیری باش قوْشارسا وجدانینا
اوْنون ترقّی‌سی، گون گؤرمه‌سی محال‌دیر لاپ
بو اؤلکه‌ده، اوْ کسین‌کی آزاوْلدو پول- پاراسی
هُنرده، فنّ‌ده رستم‌ده اوْلسا، زال‌دیر لاپ
اوْ کس‌کی دلاّل اوْلوب، مخلوقون جیبین سوْیدو
بوجور زمان‌دا، بئله یئرده ایده آل‌دیر لاپ
سالین بیر آزجا اوزه‌رلیک‌کی، دگمه‌سین گؤز- مؤز
باخین بو موفته‌خورون قارنینا، خارال‌دیر لاپ
سحر گئدیر سوْلا، آخشام دؤنوب، اوْلور ساغچی
دوْداقدا زورنا‌دیر، آلسان اله، قاوال‌دیر لاپ
بو تولکو، دایمی قورد تک دومانلیق آختاریری
اوْلاندا اوْرتا شولوق، سئودیگی مجال‌دیر لاپ
بیرآزدا انتقاد ائتسه‌م، یاخار منه بهتان
دئیه‌ر: «لاییک، سکولار، هم‌ده لیبرال‌دیر لاپ»
گئنه چیخیب جیزیغیندان آیاق‌لارین، «آرش»
دیلین بیرآزدا اوزانسا، قانین حلال‌دیر لاپ