فرش دستباف تبریز که شهره جهانی دارد حاصل هنر ‎منحصر به دستان معجزه‌گر هنرمندان قالی‌باف آذربایجان‌شرقی با نقش و نگارهای خاص و زیبا است که البته این صنعت در سال‌های اخیر رونق گذشته خود را از دست داده است.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بامداد تبریز به نقل از ایسنا،در سال های اخیر صنعت فرش گرفتار مشکلاتی از جمله افزایش هزینه مواد اولیه نظیر پشم و ابریشم، نبود حمایت‌های بیمه‌ای و رفاهی، عدم واردات مواد اولیه بدلیل محاصره دریایی دشمن صهیونی و آمریکایی و کاهش علاقه نسل جوان به قالی بافی شده که رفع آنان نیازمند برطرف کردن دغدغه‌های فعالان این هنر، و حمایت توسط ادارات متولی از آنان است.

بافت فرش در آذربایجان شرقی و تبریز دارای پیشینه کهن تاریخی بوده به طوری که با تصویب شورای جهانی صنایع دستی در سال ۱۳۹۴، این شهر با در نظر گرفتن شاخص‌های مختلف به عنوان «شهر جهانی بافت فرش» و پایتخت فرش جهان انتخاب شد.

علیرغم اینکه صادرات فرش در بالا بود ولی در چند سال اخیر صادرات فرش کمتر شده و در این راستا نیز اگر تحولی در سیستم سیاستگذاری، تمهیداتی برای واردات مواد اولیه، حمایت دولت از قالیبافان و اعطای وام خرید فرش دستباف صورت نگیرد، شاهد نابودی هنر و صنعت فرش و تابلو فرش دستباف خواهیم بود.

همچنین در حوزه صادرات نیز موانعی چون تحریم‌های بین‌المللی، مشکل نقل‌وانتقال پول و رقابت سنگین کشورهایی چون هند، پاکستان و ترکیه و عقب ماندگی کیفیت فرش ایرانی از لحاظ طرح و نوع آن، سهم ایران را در بازار جهانی کاهش داده است.

در ماه های گذشته، پیامد های جنگ رمضان همزمان با همه عرصه ها، بر زمینه تولید و بافت فرش و تابلو فرش تاثیر زیادی گذاشته که متاسفانه در صورت ادامه روند عدم تامین مواد اولیه محصولات و عدم فروش فرش دستباف و تابلو فرش چند هزار کارگر در کارگاه های فرشبافی بیکار می‌شوند.

هادی ابری رییس اتحادیه تابلو فرش دستباف سردرود در گفت‌وگو با ایسنا، از وضعیت بحرانی خرید نخ خبر داد و گفت: متاسفانه از بهمن ماه سال گذشته تاکنون ما نتوانسته‌ایم هیچگونه نخی برای تولید تامین کنیم، به هر کدام از تولیدکنندگان نخ زنگ می‌زنیم، می‌گویند مواد اولیه نیست و هیچ نوع از انواع نخ را نداریم.

وی با بیان اینکه قیمت نخ موجود در بازار نسبت به سه ماه گذشته حدود ۱۵۰ درصد افزایش قیمت داشته است، ادامه داد: پشم که مواد اولیه برای بافت و تولید فرش ریزباف، تابلو فرش دستباف سردرود و فرش ۵۰ رج تبریز است، بخش عمده آن وارداتی است که با توجه به شرایط جنگی دیگر واردات صورت نمی‌گیرد.

وی همچنین از عدم حمایت کامل و لازم دولت از قالی‌بافان و همچنین ارائه تسهیلات خرد و کلان انتقاد کرد و افزود: دولت متاسفانه با بهانه های کودکانه و بی‌جهت بجای حمایت از تولید، بیمه فالی‌بافان را قطع کرده و این قشر زحمت‌کش امیدی برای کار ندارند.

ابری از کاهش شدید فروش فرش و تابلو فرش به دلیل وقایع اخیر کشور خبر داد و گفت: در سه ماه گذشته چندین باب مغازه در حوزه قالی‌بافی و فرش فروشی در شهر سردرود تعطیل شده و کارگاه‌های بافندگی‌ نیز تعطیل شده‌اند.

وی خواستار ارائه تسهیلات کم‌بهره برای کارآفرینان و واحدهای تولیدی و بافندگی در راستای عدم تعدیل نیرو از دستگاه های مربوطه استانی شد و ادامه داد: اداره صنعت، معدن و تجارت استان باید نمایشگاه های تخصصی در حوزه فرش و تابلوفرش برای فروش محصولات برگزار کند.

وی به اجرای ماده ۱۴۲ قانون معافیت از مالیات تاکید کرد و افزود: یکی از عوامل مهم دیگر در زمینه کاهش بافت فرش عدم اجرای این قانون توسط مسئولان ذی‌ربط است.

رییس اتحادیه تابلو فرش دستباف سردرود از اشتغال بیش از ۱۰۰ هزار نفر در زمینه بافت تابلوفرش در ۱۸ استان خبر داد و گفت: حدود هشت سال پیش، بیش از ۳۰۰ هزار نفر در این عرصه مشغول در کشور فعالیت بودند و اکثرا بیمه قالیبافی ندارند.

۲۰۰ هزار نفر در آذربایجان شرقی از حوزه فرش ارتزاق می‌کنند/فرش تبریز نیازمند حمایت جدی

علی سلیمانی رئیس اداره فرش اداره کل صنعت، معدن و تجارت آذربایجان شرقی در گفت‌وگو با ایسنا  با اشاره به ظرفیت‌های گسترده استان در حوزه فرش گفت: حدود ۲۰۰ هزار نفر در آذربایجان شرقی از این حوزه ارتزاق می‌کنند، دو هزار فروشنده فرش دستباف و ۱۷۵ طراح و نقاش فرش در استان فعالیت دارند و ۸۰ درصد تأمین و توزیع مواد اولیه تولید نیز در این استان انجام می‌شود.

وی با اشاره به قطع بیش از ۱۰ ساله بودجه بیمه قالیبافان، از پیگیری برای بازگشت ردیف اعتباری این بخش در برنامه هفتم توسعه خبر داد و گفت: بیمه قالیبافی امنیت شغلی بافندگان را تضمین می‌کند و در صورت نبود حمایت‌های لازم، پایداری اشتغال و ماندگاری فرش دستباف با تهدید جدی مواجه خواهد شد.

وی با بیان اینکه در تمامی کسب‌وکارها مشکلاتی وجود دارد، اظهار کرد: فرش دستباف دردانه صنایع‌دستی ایران است و به‌حق انتظارات از این حوزه بسیار بالاست؛ بنابراین باید در زمینه امنیت شغلی و حمایت‌ها اقدامات جدی‌تری انجام شود.

وی افزود: خواستگاه بیمه قالیبافان، استان آذربایجان شرقی است و از سال ۱۳۸۴ با همکاری اداره فرش، تشکل‌ها و نمایندگان استان، این موضوع به‌صورت لایحه به مجلس ارائه شد که از سال ۱۳۸۹ اجرایی و تا سال ۱۳۹۳ به‌خوبی پیش رفت. در آن مقطع حدود ۹۵ هزار نفر در استان تحت پوشش بیمه قالیبافی قرار گرفتند.

سلیمانی ادامه داد: پس از آن، ردیف و بودجه بیمه قالیبافان در برنامه‌های توسعه قطع شد و اکنون بیش از ۱۰ سال است که بودجه این بخش تخصیص نیافته است. در حال حاضر ۳۴ هزار نفر در استان تحت پوشش بیمه قالیبافی هستند که همین امر موجب شده فرش به‌صورت خانگی زنده بماند.

وی با تأکید بر اینکه بیمه قالیبافی در مشاغل خانگی فرش به‌منزله امنیت شغلی است، گفت: در صورت نبود بیمه، بافندگان ممکن است از این شغل خارج شوند. هم‌اکنون میانگین سنی بافندگان افزایش یافته و متولدین دهه ۷۰ به بعد کمتر وارد این حوزه می‌شوند. بیمه، نقش مهمی در ماندگاری، اشتغال و پایداری حوزه فرش دارد.

رئیس اداره فرش آذربایجان شرقی با انتقاد از میزان حمایت‌های دولتی اظهار کرد: تسهیلات چهار درصدی یک‌ساله پاسخگوی نیاز این حوزه نیست. با توجه به اینکه فروش و صادرات یک تخته فرش ممکن است تا پنج سال زمان ببرد و بازگشت سرمایه حداقل بین سه تا پنج سال طول می‌کشد، تسهیلات باید پنج تا هفت‌ساله باشد.

وی با اشاره به احتمال بازگشت ردیف بودجه بیمه قالیبافان در سال ۱۴۰۵ و در قالب برنامه هفتم توسعه، ابراز امیدواری کرد این مطالبه به نتیجه برسد.

سلیمانی با بیان اینکه تبریز پایتخت فرش جهان و دارای ثبت جهانی است، افزود: ۹ نشان جغرافیایی در استان به ثبت رسیده که شامل تبریز، هریس، تابلوفرش سردرود، خواجه، سراب، آذرشهر، بخشایش، مهربان و شربیان است. تمامی این دستاوردها با همکاری تشکل‌های فرش به دست آمده است.

وی گفت: نزدیک به هزار واحد نخ‌تابی، ریسندگی و رنگرزی در استان به‌عنوان راهبر کشوری خدمات ارائه می‌دهند و در حوزه طراحی و نقاشی نیز نقش پشتیبان دارند.

وی تأکید کرد: آذربایجان شرقی نقطه ثقل فرش کشور است و ظرفیت و پتانسیل بالایی دارد. در صورت نبود حمایت، قطع این اشتغال می‌تواند تبعات اجتماعی گسترده‌تری به دنبال داشته باشد.

رئیس اداره فرش استان با اشاره به اقدامات انجام‌شده در سال جاری گفت: طی سال گذشته یک هزار مورد بیمه قالیبافی را امضا کرده‌ام که اغلب مربوط به بانوان است. با توجه به گران بودن فرش‌های ریزبافت و کاهش توان خرید مردم، بسیاری از زنان به سمت درشت‌بافی روی آورده‌اند.

وی با بیان اینکه پرداخت تسهیلات به بافندگان مستقل بدون هدایت می‌تواند منجر به زیان شود، اظهار کرد: توصیه می‌شود تسهیلات از طریق پشتیبان‌ها پرداخت شود تا تأمین مواد اولیه، نظارت بر طرح و کیفیت، رنگ و فروش توسط آنان مدیریت شود. بافندگان مستقل گاه بدون شناخت سلیقه بازار اقدام به بافت می‌کنند و در فروش با مشکل مواجه می‌شوند، در حالی‌که پشتیبان‌ها با تجربه خود هدایت‌گر هستند.

سلیمانی افزود: قشر باسواد جامعه کمتر به حوزه سنتی فرش ورود می‌کند و به سمت فناوری‌های جدید می‌رود. برای جذب این قشر در اوقات فراغت به حوزه فرش، حمایت‌های جدی دولتی ضروری است. ارزش واقعی فرش دستباف معمولاً پس از ۱۵ سال مشخص می‌شود و قیمت مصالح نیز متناسب با تورم و دستمزد افزایش یافته است.

وی با اشاره به تنوع بالای صنایع‌دستی در ایران گفت: هنر مبتنی بر علاقه است، اما در حوزه صادرات با مشکلاتی همچون تحریم‌ها و پیمان‌سپاری ارزی مواجه هستیم. امیدواریم این مشکل در سال آینده برطرف شود، چراکه وعده‌هایی در این خصوص داده شده است.

رئیس اداره فرش آذربایجان شرقی خاطرنشان کرد: صادرات فرش از طریق گمرک به صفر رسیده، هرچند از مسیرهای دیگر انجام می‌شود اما در آمار رسمی گمرک ثبت نمی‌شود.