بوم‌گردی در سال‌های اخیر به یکی از رویکردهای مهم توسعه گردشگری در ایران تبدیل شده است؛ رویکردی که با تکیه بر ظرفیت‌های بومی، فرهنگ محلی و طبیعت مناطق روستایی، علاوه بر ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی در جوامع محلی، به حفظ هویت فرهنگی و معماری سنتی نیز کمک می‌کند.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بامداد تبریز به نقل از ایرنا، استان آذربایجان‌شرقی با برخورداری از روستاهای تاریخی، مناظر طبیعی متنوع و میراث فرهنگی ارزشمند، از جمله مناطق مستعد در این حوزه به شمار می‌رود. در این میان، روستای جهانی کندوان به‌عنوان یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های سکونتگاه‌های صخره‌ای زنده در جهان، جایگاهی ویژه در توسعه بوم‌گردی استان دارد؛ ظرفیتی که بهره‌برداری از آن مستلزم رعایت دقیق ضوابط حفاظتی، مدیریت اصولی گردشگری و مشارکت فعال جامعه محلی است.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان‌شرقی در بازدید خود از روستای جهانی کندوان با تأکید بر ضرورت حفاظت حداکثری از بافت تاریخی روستای جهانی کندوان، توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی، ترویج نماسازی‌های کاه‌گلی و مشارکت مردم و دستگاه‌های اجرایی را از مهم‌ترین الزامات صیانت از هویت تاریخی این روستا و تقویت گردشگری پایدار در منطقه عنوان کرد.

احمد حمزه‌زاده با تأکید بر ضرورت رعایت حداکثری ضوابط حفاظتی این مجموعه منحصربه‌فرد، هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی و مشارکت مردم روستا را لازمه صیانت از کران‌های تاریخی دانست و توسعه بوم‌گردی‌ها و ترویج نماسازی‌های کاه‌گلی را از الزامات حفظ هویت تاریخی و تقویت گردشگری در این روستای جهانی عنوان کرد.

وی به حساسیت‌های موجود در نگهداری از بافت صخره‌ای کندوان اشاره کرد و گفت: حفاظت از کران‌های منحصربه‌فرد این روستا تنها وظیفه یک نهاد نیست و نیازمند یک میثاق جمعی میان تمامی دستگاه‌های ذی‌ربط و مردم نجیب این روستاست. هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی در کنار مشارکت مستقیم مردم در پروژه‌های مرمتی و صیانتی، ضامن بقای جایگاه جهانی کندوان است. بر این اساس هرگونه مداخله انسانی در این بافت باید با رعایت دقیق‌ترین ضوابط میراث‌فرهنگی انجام شود تا زنجیره تاریخی این اثر برای نسل‌های آینده حفظ شود.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان‌شرقی با بازخوانی نقش کلیدی زیرساخت‌های اقامتی بومی در اقتصاد روستایی، بوم‌گردی‌ها را «دروازه گشایش گردشگری» نامید و افزود: اقامتگاه‌های بوم‌گردی تنها یک مکان برای اسکان نیستند، بلکه کانون بازتولید فرهنگ و سنت‌های یک منطقه به شمار می‌روند.

وی اظهار کرد: در روستای جهانی کندوان، بوم‌گردی‌ها باید الگوی موفقی از مهمان‌پذیری سنتی را ارائه دهند که علاوه بر ایجاد اشتغال پایدار، تجربه‌ای زیسته و عمیق از معماری صخره‌ای را به گردشگران داخلی و خارجی منتقل کنند.

حمزه زاده استفاده از مصالح ناهمگون در ساخت‌وسازهای جدید این روستا را مغایر با الزامات ثبت جهانی عنوان کرد و خاطرنشان کرد: متأسفانه نفوذ نماهای مدرن و استفاده از مصالح نامناسب، توازن بصری و تاریخی کندوان را مخدوش می‌کند.

وی با بیان اینکه برای بناهای معاصر و جدید در محدوده روستا، ترویج نماسازی‌های کاه‌گلی یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است، اظهار کرد: این نوع پوشش با اقلیم منطقه سازگار است و از نظر رنگ‌بندی و بافت، پیوستگی کالبدی میان کران‌های باستانی و سازه‌های جدید ایجاد کرده و منظره‌ای یکپارچه و اصیل را در معرض دید گردشگران قرار می‌دهد.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان‌شرقی ضمن بررسی گزارش‌های فنی کارشناسان در پایگاه ملی و جهانی کندوان، بر لزوم پایش مستمر تغییرات کالبدی و محیطی تاکید کرد و یادآور شد: پایگاه جهانی باید به عنوان مغز متفکر و یک ناظر عالی، تمامی فعالیت‌های عمرانی و خدماتی روستا را تحت شعاع ضوابط ابلاغی یونسکو و استانداردهای ملی هدایت کند.

وی همچنین از بازارچه‌ها و فروشگاه‌های صنایع‌دستی بازدید کرد و در گفت‌وگو با غرفه‌داران، با تأکید بر لزوم تمرکز بر فروش آثار بومی گفت: فروشگاه‌های صنایع‌دستی در کندوان ویترین هویت این منطقه هستند و باید در این روستا از عرضه تولیدات و هنرهای صنایع‌دستی غیربومی و نامرتبط پرهیز شده و اولویت مطلق به هنرهای خلاق هنرمندان محلی و صنایع‌دستی شهرستان اسکو داده شود تا سود حاصل از گردشگری مستقیماً در سفره هنرمندان بومی جاری شود.

گردشگری پایدار روستایی با توسعه بوم گردی

کیومرث کریمی، معاون گردشگری آذربایجان‌شرقی هم در نشست مدیران اقامتگاه‌های بوم‌گردی استان با اشاره به جایگاه بوم‌گردی در سیاست‌های توسعه گردشگری استان، این حوزه را یکی از مهم‌ترین زمینه‌های تحقق گردشگری پایدار در مناطق روستایی عنوان کرد و گفت: اقامتگاه‌های بوم‌گردی علاوه بر ایجاد فرصت‌های جدید اشتغال در مناطق کمتر برخوردار، نقش مؤثری در حفظ و معرفی فرهنگ بومی، تقویت اقتصاد محلی و توزیع متوازن منافع گردشگری در سطح استان ایفا می‌کنند.

معاون گردشگری آذربایجان‌شرقی با تأکید بر ضرورت ارتقای سطح کیفی خدمات در این حوزه، توسعه دانش مدیریتی و مهارتی فعالان بوم‌گردی را از الزامات پیشبرد اهداف این بخش دانست و افزود: برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی، توانمندسازی مدیران و آشنایی جوامع محلی با اصول فعالیت حرفه‌ای در حوزه بوم‌گردی، از مهم‌ترین برنامه‌هایی است که به منظور ارتقای استانداردهای خدماتی و افزایش رضایت گردشگران در دستور کار قرار دارد.

کریمی با تأکید بر لزوم نگاه تخصصی به مدیریت اقامتگاه‌های بوم‌گردی، تصریح کرد: بهره‌گیری از ظرفیت‌های بومی هر منطقه، توجه به اصالت فرهنگی، ارتقای کیفیت خدمات اقامتی و ایجاد شبکه همکاری میان مدیران این واحدها می‌تواند زمینه توسعه پایدار بوم‌گردی و افزایش ماندگاری گردشگران در استان را فراهم کند.

استقبال گردشگران خارجی از بومگردی ها بیشتر از هتل هاست

رئیس انجمن بومگردی استان آذربایجان شرقی هم در گفت و گو با ایرنا با اشاره به وجود ۳۵ واحد بومگردی در روستای تاریخی کندوان خاطرنشان کرد: رویکرد دولت توسعه گردشگری روستایی با شعار « هر روستا یک بومگردی » است و با توجه به اینکه گردشگران خارجی بیشتر از هتل و اقامت گاه های مدرن از بومگردی ها استقابل می کنند، توسعه این اقامت گاه های سنتی در دستور کار قرار گرفته است.

نصیر فتح اللهی با اشاره به اینکه علاقمندی گردشگران داخلی هم در استفاده از بوم گردی ها رو به افزایش است،‌ گفت: تمرکز تسهیلات حمایتی دولت بر بومگردی های ایجادی است و حمایت چندانی از واحدهایی که قصد تبدیل به بومگردی دارند انجام نمی شود .

وی با بیان اینکه تخصیص اعتبارات تبصره ۱۵ قانون بودجه به استان ها واگذار شده است، اظهار امیدواری کرد بوم گردی ها هم از اعتبار بخش گردشگری و صنایع دستی این تبصره بهره مند شوند.

فتح اللهی با اشاره به اینکه شیوع ویروس کرونا در سال ۹۷ بخش گردشگری از جمله بومگردی ها را تحت تاثیر قرار داد، اظهار کرد: در جنگ تحمیلی اخیر ۶۰ درصد ظرفیت بومگردی ها پر بود و روستاها به عنوان پدافندغیرعامل وظیفه خود را به خوبی انجام دادند .

میری رئیس گروه بوم گردی استان آذربایجان شرقی هم از فعال بودن ۲۶۵ واحد بوم گردی در استان خبر داد.