معصومه شکوهی، صاحبامتیاز نشریه صدای زنان و از پیشکسوتان عرصه رسانه، با تأکید بر فراهم بودن بسترهای فعالیت حرفهای برای زنان در فضای رسانهای آذربایجان شرقی گفت: زنان خبرنگار میتوانند با تکیه بر تخصص، استقلال حرفهای و نگاه انسانی، در روایت دقیقتر مسائل اجتماعی و مطالبات مردم نقشآفرینی مؤثرتری داشته باشند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بامداد تبریز به نقل از نصر، معصومه شکوهی، صاحبامتیاز نشریه صدای زنان و از پیشکسوتان عرصه رسانه، در گفتوگو با خبرنگار نصر با اشاره به تجربه سالهای فعالیت خود در رسانههای آذربایجان شرقی، اظهار کرد: خوشبختانه در فضای رسانهای استان، فرصتها و بستر کار حرفهای تا حد زیادی فارغ از نگاه جنسیتی فراهم است و من در مسیر کاری خود با چالش محدودکنندهای مواجه نبودهام. وی گفت: البته تفاوتهای فرهنگی در شکلگیری ارتباطات غیررسمی، از جمله گفتوگوهای حاشیهای در نشستها و جلسات، همچنان وجود دارد؛ اما یک خبرنگار زن میتواند با اتکا به تخصص، اعتبار حرفهای و حفظ پرستیژ رسانهای، این شرایط را بهخوبی مدیریت کند. شکوهی افزود: در نهایت، آنچه برای یک مسئول پاسخگو اهمیت دارد، توانمندی، اعتبار و کیفیت کار خبرنگار است، نه نوع تعاملات مرسوم و غیررسمی خبرنگار است. این فعال رسانهای درباره تأثیر جنسیت در مأموریتها و میزان اعتماد به خبرنگاران نیز گفت: فکر نمیکنم جنسیت بهصورت مستقیم بر کیفیت مأموریت یا میزان اعتماد مدیران تأثیرگذار باشد، اما زنان در بسیاری از موقعیتها، بهویژه هنگام پوشش بحرانهایی مانند زلزله، جنگ و حوادث اجتماعی، با دقت بیشتری به ابعاد انسانی ماجرا توجه میکنند. وی افزود: این حساسیت و همدلی نهتنها نقطه ضعف نیست، بلکه در صورت بهرهگیری از آموزشهای تخصصی خبرنگاری بحران، میتواند به یک مزیت حرفهای تبدیل شود؛ چراکه خبرنگار میتواند در کنار حفظ تمرکز و دقت خبری، رنج و واقعیت زندگی انسانها را نیز بهتر روایت کند.
تجربهای تلخ و درسی ماندگار از یک مأموریت میدانی شکوهی با اشاره به یکی از تجربههای تأثیرگذار خود در مأموریتهای میدانی، بیان کرد: حدود ۱۰ سال پیش به همراه همکارانم از یک مرکز بازپروری و ترک اعتیاد زنان بازدید کردیم. محیط مرکز در نگاه نخست مجهز، تمیز و مناسب به نظر میرسید، اما در خلال گفتوگوها متوجه شدیم که مسئله بازگشت پایدار افراد به جامعه و پیشگیری از لغزش، همچنان با دشواریهای جدی روبهرو است. وی گفت: در میان مددجویان، دختر جوانی که از ترک اعتیاد خود سخن میگفت، با امید فراوان شماره تماسش را در اختیار من گذاشت و درخواست کرد در صورت امکان برای یافتن شغل به او کمک کنیم. چند روز بعد که با آن شماره تماس گرفتم، پاسخ شنیدم که چنین فردی در آنجا حضور ندارد. صاحبامتیاز نشریه صدای زنان ادامه داد: آن لحظه برای من و همکارانم بسیار سنگین بود و تا روزها تحت تأثیر آن قرار داشتیم. این تجربه به ما آموخت که خبرنگار نباید تنها به ظواهر و گزارشهای سطحی اکتفا کند، بلکه باید ریشههای مسائل و موانع بازگشت افراد به زندگی عادی را نیز پیگیری کند. وی افزود: همین تجربه، ضرورت آموزشهای تخصصی در زمینه خبرنگاری بحران را برای ما روشنتر کرد؛ آموزشهایی که علاوه بر مدیریت خبر، به خبرنگار کمک میکنند بار روانی مواجهه با سوژههای انسانی در شرایط دشوار را نیز بهتر مدیریت کند. شکوهی درباره تبعیض شغلی و نابرابری فرصتها اظهار کرد: خوشبختانه شخصاً با تبعیض شغلی یا نابرابری در فرصتهای حرفهای مواجه نشدهام؛ زیرا همزمان با فعالیت خبرنگاری، مسئولیت مدیریت اجرایی رسانه را نیز بر عهده داشتهام. وی گفت: استقلال در مدیریت منابع و فرصتها به من کمک کرد تا بر پایه تخصص، خروجی کار و توان اجرایی، جایگاه حرفهای خود را تثبیت کنم. این تجربه نشان میدهد زنان نیز میتوانند با اعتماد به توانمندیهای خود، در جایگاههای مدیریتی رسانه حضور فعال و اثرگذار داشته باشند. مسئله اصلی خبرنگاران؛ امنیت شغلی و عدالت درآمدی این پیشکسوت رسانه در بخش دیگری از سخنان خود، چالشهای معیشتی خبرنگاران را بیشتر مرتبط با نقشهای اجتماعی، میزان تجربه و نوع استخدام دانست و گفت: خبرنگاری که مسئولیت سرپرستی خانواده را بر عهده دارد، فارغ از زن یا مرد بودن، فشار اقتصادی بیشتری را تجربه میکند. وی افزود: خبرنگاران دارای استخدام رسمی و مزایای اجتماعی، از ثبات نسبی بیشتری برخوردارند؛ اما شمار زیادی از خبرنگاران جوان و تازهکار، بدون بیمه و امنیت شغلی کافی، با درآمدهای پایین روبهرو هستند. بنابراین، مسئله اصلی، تحقق عدالت در توزیع درآمد، برخورداری از بیمه و ایجاد امنیت شغلی برای همه خبرنگاران است. شکوهی درباره تعادل میان مسئولیت خانوادگی و شغلی نیز گفت: من شخصاً تعارض جدی میان این دو حوزه احساس نمیکنم؛ زیرا اعضای خانوادهام نیز با حرفه رسانه آشنا هستند و این موضوع، درک و همدلی متقابل را افزایش داده است. وی افزود: با این حال، ماهیت خبرنگاری، بهویژه در زمان وقوع بحران، بلایا و رویدادهای مهم، ساعت کاری مشخصی ندارد و خبرنگار باید همواره آماده حضور در صحنه باشد. از اینرو، همراهی و درک خانواده، یکی از مهمترین پشتوانههای فعالان رسانهای محسوب میشود. صاحبامتیاز نشریه صدای زنان با تأکید بر ضرورت اجرای دقیق حمایتهای قانونی برای مادران شاغل گفت: قانون کار حمایتهایی را برای مادران پیشبینی کرده است، اما در برخی رسانههای خصوصی، اجرای این حقوق با چالشهایی روبهرو میشود. وی افزود: در مدیریت تیم رسانهای خود همواره تلاش کردهام رعایت حقوق مادران شاغل را نهتنها یک تکلیف قانونی، بلکه یک اصل اخلاقی و حرفهای بدانم. رسانهها برای درک نیازهای ویژه زنان و ایجاد امنیت شغلی برای مادران، همچنان ظرفیت بالایی برای بهبود دارند.
قرارداد، پشتوانه حقوقی؛ مدیر، تضمینکننده کیفیت محیط کار شکوهی امنیت شغلی زنان خبرنگار را حاصل پیوند میان چارچوبهای قانونی و اخلاق مدیریتی دانست و گفت: قراردادهای شفاف، حقوق خبرنگار را مشخص و از او حمایت میکنند؛ اما کیفیت واقعی زندگی شغلی، تا حد زیادی به نگاه مدیران و نحوه اجرای این حقوق وابسته است. وی افزود: مدیری که با تعهد، انصاف و همدلی عمل کند، میتواند حتی در شرایط دشوار، محیطی امن و حرفهای برای کارکنان خود فراهم سازد. قرارداد حق را تعیین میکند، اما نگاه مدیر، اجرای حق و آرامش محیط کار را رقم میزند. این فعال رسانهای با اشاره به ظرفیت زنان خبرنگار برای پرداختن به مسائل کمتر دیدهشده اجتماعی، گفت: زنان میتوانند با نگاه دقیقتر و تجربه زیسته خود، روایتگر بخشهایی از زندگی مردم باشند که در گزارشهای رسمی کمتر دیده میشوند؛ از دغدغه زنان سرپرست خانوار و امنیت فضاهای شهری گرفته تا سلامت زنان، کارآفرینی، آسیبهای اجتماعی و آرزوهای نیمهتمام فعالان اقتصادی کوچک نام برد. وی اظهار کرد: قلم خبرنگار نباید فقط بازتابدهنده بیانیهها و اظهارات رسمی باشد؛ بلکه باید صدای مردمی باشد که شاید تریبون و امکان بیان مستقیم مشکلات خود را ندارند. رسانه میتواند با حرکت از مسئولمحوری به سمت انسانمحوری، به واقعیتهای زندگی شهروندان نزدیکتر شود.
سه مطالبه بنیادین زنان خبرنگار شکوهی در پایان، سه مطالبه اصلی زنان خبرنگار را مطرح کرد و گفت: نخستین مطالبه، گذار از نمایش نمادین توانمندی زنان به پذیرش واقعیتهای زیستی و اجتماعی آنان است؛ بهگونهای که مادر بودن یا ضرورت همراه داشتن فرزند در شرایط خاص، بهعنوان ضعف حرفهای تلقی نشود. وی افزود: مطالبه دوم، تضمین امنیت شغلی، معیشت مناسب و پوشش بیمهای جامع برای خبرنگاران، بهویژه زنان، است تا دغدغههای اقتصادی مانع ایفای مسئولیت حرفهای آنان نشود. شکوهی سومین مطالبه را تسهیل دسترسی خبرنگاران به عرصههای خبری و حمایت عملیاتی از آنان عنوان کرد و گفت: زنان خبرنگار باید بتوانند با آرامش، احترام و بدون نگرانی از محدودیتها یا برخوردهای نامناسب، در همه حوزههای خبری حضور یابند و روایتگر واقعیتهای جامعه باشند. زهرا ژرفی مهر